Venöz tromboemboli geçiren hastalarda arteriyel endotel disfonksiyonun değerlendirilmesi

Amaç: Biz bu çalışmada venöz tromboemboli (VTE) öyküsü olan hastalarda arteriyel endotel fonksiyonunun ve kardiyovasküler riskin akım aracılı dilatasyon (FMD) ve nabız dalga hızı (PWV) gibi non-invaziv tanı metedoları ile belirlemeyi amaçladık Gereç ve Yöntem: Çalışmaya Çukurova Üniversitesi Balcalı Hastanesi Kardiyoloji Anabilim dalına başvuran 18 yaşın üzerinde 100 venöz tromboemboli hastası ve 102 venöz tromboemboli öyküsü olmayan gönüllü alındı. Hastaların ve kontrol grubun fizik muayenesi yapılıp demografik verileri, vücut kitle indeksi, hipertansiyon, diyabetüs mellitüs, kanser öyküsü ve covid öyküsü ile akım aracılı dilatasyon ve nabız dalga hızı parametreleri değerlendirildi. 18 yaşın altındaki hastalar, koroner arter hastalığı öyküsü ve kalp yetmezliği öyküsü olanlar ile sigara içicileri çalışmaya dahil edilmedi. Bulgular: Vaka grubu (VTE öyküsü olan) ve kontrol grubu olarak iki grup alındı. Çalışmaya dahil edilenlerin ortalama yaşı 47,4±16,8 yıl olup, bunların 120 (% 59,4)'si kadındı. Gruplar arasında yaş ve cinsiyet açısından anlamlı bir farklılığa rastlanmamıştır. Vaka ve kontrol grupları arasında akım aracılı dilatasyon oranlarının vaka grubunda kontrol grubuna göre anlamlı olarak azaldığı saptanmıştır (VTE: 12,5±5,8 Kontrol: 18,7±4,3 p<0,001). PWV değeri vaka grubunda, kontrol grubunda yer alanlara göre daha yüksek görüldü (VTE: 7,92±1,9 kontrol: 5,86±0,7 p<0,001). Ayrıca çalışmaya alınan tüm hasta ve kontrol grubundaki bireyler FMD yüzdesinin % 10 altında olanlar ve olmayanlar olarak ikiye ayrıldı. Akım aracılı dilatasyonun belirgin derecede azaldığı gruptaki bireylerde yaş, HT, BMI ve VTE öyküsünün anlamlı derecede farklı olduğu izlendi. Akım aracılı dilatasyonun % 10 altında olmasının bağımlı değişken; yaş, HT, DM, VTE öyküsü parametrelerinin de bağımsız değişkenler olarak modellendiği logistic regresyon analizinde, VTE öyküsü (OR: 6,30; 1,20-33,07 % 95 güvenilirlik aralığında) ve yaş (OR: 1,16; 1,09-1,22 % 95 güvenilirlik aralığında) FMD bozulması ile bağımsız olarak ilişkili bulunmuştur. Sonuç: Bu çalışmanın ana sonucu VTE bozulmuş arteriyel endotel fonksiyonları ile ilişkili olup kardiyovasküler hastalıklar açısından risk faktörü olabilir. Anahtar Kelimeler: Arteriyel sertlik, Akım aracılı dilatasyon, Endotel disfonksiyonu, Nabız dalga hızı, Venöz tromboemboli