Vergi hukukunda hibrit uyumsuzluk düzenlemeleri

Dinamik bir yapıya sahip ve küresel çapta bütünleşmiş ekonomik yaşamın aktörlerinden olan mükelleflerin iş ve işlemlerinin uluslararası boyutta yoğunluğunun arttığı günümüzde, vergiden kaçınma yöntemleri de sürekli bir devinim içindedir. Söz konusu yöntemlere karşı ülkelerin alabileceği önlemlere ilişkin OECD ve G20 tarafından hazırlanan BEPS Projesi'ndeki konu başlıkları arasında yer alan sorunlardan birisi de hibrit uyumsuzluk düzenlemeleridir. Ülkelerin, işletme türleri ve finansman kaynaklarına ilişkin hukuki nitelendirme ve sınıflandırmaları arasındaki farklılıklardan yararlanılmak suretiyle çifte vergilendirilmeme sonucuna erişme çabasını ifade eden hibrit uyumsuzluk düzenlemeleri, agresif vergi planlaması örneği olarak nitelendirilmektedir. Bu yöntem; çok uluslu işletmeler tarafından ülkelerin vergi tabanlarının azımsanmayacak ölçüde aşındırılması ve buna bağlı olarak mali güç, adalet ve eşitlik gibi vergilendirme ilkelerinin yanı sıra rekabetin de zedelenmesi sonuçlarını doğurmaktadır. Bu sonuçların ortadan kaldırılması için BEPS 2 No'lu Eylem Planı ile OECD bünyesinde hibrit uyumsuzluk düzenlemelerine karşı ülke iç hukuklarına yönelik on iki adet kural tavsiyesinde bulunulmuş olup günümüzde ülkelerin mevzuatlarını bu yönde geliştirme eğiliminde oldukları görülmektedir. Özellikle gelişmekte olan ekonomisi ve sermaye piyasası düşünüldüğünde, hibrit uyumsuzluk düzenlemeleri kavramının Türkiye için de bir tehlike arz ettiği görülmekte olup bu bakımdan OECD'nin kural tavsiyelerinin incelenmesi büyük önem taşımaktadır. Buradan hareketle bu tezde; hibrit uyumsuzluk düzenlemelerinin kavramsal çerçevesi, arka planıyla birlikte çizilerek OECD'nin ortaya koyduğu on iki adet kural tavsiyesi ve bu tavsiyeler dairesinde isimlendirilerek tanımlanan uyumsuzluk türleri incelenmekte, bu incelemeye binaen Türk vergi mevzuatında halihazırda mevcut kuralların hibrit uyumsuzluk düzenlemelerine karşı etkinliği değerlendirilerek kural boşluğu olan noktalar ortaya koyulmakta ve bu noktalardan hareketle mevzuatın geliştirilmesi için politika tavsiyelerinde bulunulmaktadır.