Vergi teşviklerinin Ar-Ge faaliyetleri ve inovasyona etkisi

Son yüzyıllık süre zarfında gerçekleşen küreselleşme ve teknolojik gelişmeler; temelinde ekonomik, teknolojik ve sosyal alanda yaşanan köklü değişimleri barındırmaktadır. Küreselleşen dünyada uzun vadede sürdürülebilir bir büyüme ve kalkınmanın ana argümanı hiç şüphesiz ki ülkelerin ve firmaların rekabet edebilme güçleridir. Rekabet gücünü belirleyen temel faktör ise ülkelerin ve firmaların mevcut teknoloji seviyeleridir. Ülkelerin giderek şiddeti artan küresel rekabet ortamında, üretim ve rekabet güçlerini arttırabilmeleri Ar-Ge ve inovasyon alanına yaptıkları yatırım ile doğru orantılıdır. Ülkeler, uygulayacakları vergi teşviklerine bağlı olarak özel sektöre uygun Ar-Ge, yatırım ve büyüme ortamı sağlarlar ve ancak bu şekilde yüksek katma değer üretimine, Ar-Ge yoğunluğuna ve inovasyon becerisine dayanarak diğer ülkeler karşısında rekabet üstünlüğü elde edebilirler. Ar-Ge ve inovasyon faaliyetleri ülkelere, yeni bilgiler elde etme, bunların ürün, sistem ve süreçlere uygulanmasını sağlama gibi bilimsel ve teknolojik olarak gelişim ve bu sayede rekabet gücünün elde edilmesi gibi avantajlar sağlamaktadır. Küresel rekabet şartlarının her geçen gün daha da zorlaştığı günümüzde, Ar-Ge ve inovasyon alanında rekabet üstünlüğü sağlayamayan ülkeler, rekabet üstünlüğüne sahip olan diğer ülkelere teknolojik açıdan bağımlı hale gelmektedirler. Vergi teşvikleri gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerde sıklıkla kullandıkları bir ekonomi politikası aracıdır. Teşvikler genellikle ekonomik gelişmenin sürdürülebilirliği ve ekonomik dengenin sağlanması için kullanılmasının yanı sıra bölgesel dengesizlikleri giderme ve işsizlik gibi sorunların çözümünde de kullanılmaktadır. Piyasa koşullarına bırakıldığında firmaların optimal Ar-Ge faaliyetlerini gerçekleştirmedeki başarısızlığı, diğer ülkelerde olduğu gibi ülkemizde de devlet kuruluşları tarafından hibe, kredi sağlama, vergisel yönden sağlanan istisna, muafiyet, indirimler şeklinde şeklinde karşımıza çıkmaktadır. Rekabet güçlerini arttırmak isteyen ülkeler ve firmalar; yüksek katma-değer üretimine, yüksek Ar-Ge yoğunluğuna, yüksek yenilikçilik becerisine dayanan rekabet üstünlüğü anlayışına geçmelidirler. Bu bağlamda ülkelerin ulusal ya da uluslararası arenada yoğun rekabetin yaşandığı teknolojik yenilikçiliği yakalayabilmek için Ar-Ge'ye önemli bir kaynak ayırmaları gerekmektedir. Bu çalışmada, bazı seçilmiş dünya ülkelerinde ve Türkiye'de uygulanmakta olan teşvik politikalarının Ar-Ge ve inovasyon faaliyetlerine katkısı değerlendirilecektir.