Antep fıstığında seçilmiş anaç genotiplerinin ın vitro çoğaltımı

Antepfıstığı, genelde vegetative olarak aşı ile çoğaltılan, dioik, odunsu bir bitki türüdür. Yabancı tozlanma ile elde edilen tohumlar ana bitki ile farklı özellik göstermektedir. Antepfıstığının aşı ile çoğaltılmasında sorunlar yaşanması ve bu yöntemin yavaş olması nedeniyle kısa sürede kitlesel üretim imkanına olanak veren in vitro çoğaltma yöntemi klonal bitki üretmek için alternatif bir yöntemdir. Bu tezde antepfıstığı için anaç olarak kullanılan UCB1 anacı ile seçilen 12 anaç aday genotipin in vitro koşullarda çoğaltım olanakları araştırılmıştır. Bu amaçla yüzey sterilizasyonu için farklı kimyasallar ile (NaOCl, HgCl2, H2O2, ClO2) minimum 5 dakikadan maksimum 20 dakikaya kadar farklı sürelerde ve farklı zamanlarda (Mayıs, Haziran, Temmuz, Ağustos, Eylül ve Ekim), farklı besin ortamları (MS, DKW, WPM, POM ve DKW modifikasyonu), farklı GA3 konsantrasyonları ve sitokinin grupları (BAP, 2IP, Zeatin ve Kinetin) arasında farklı konsantrasyonlarla uygulamalar yapılarak in vitro optimizasyonu araştırılmıştır. Ayrıca 12 anaç aday genotipe ait eksplantlardan in vitro koşullarda farklı zamanlarda alınan explant kaynaklarının toplam fenolik madde içeriklerine etkisi de araştırılmıştır. Yüzey sterilizasyonunda en iyi sonuç 10 dakika süreyle %20 NaOCl uygulamasında elde edilmiş (%35±3.06), Ekim ayında alınan explantların (7,6,8 ve 3 no'lu genotiplerde) sağlıklı ve en iyi gelişme gösterdikleri saptanmıştır. % Steril bitki eldesi, explantların büyüme oranı ve toplam fenoliklerin miktarı 7 nolu genotipte diğer genotiplere göre daha yüksek bulunmuştur (51.33±5.98, 28.5±2.83, 655.86 ±61.88). Birinci ve ikinci alt kültürde bütün genotiplerde sürgün sayıları aynı (1±0) olup, 3. alt kültürde elde edilen ortalama sürgün sayılarında 7 (3.0±0.44) ve 8 (3.11±0.11) no'lu genotiplerde artış gözlenmiştir. Yapılan gözlemler sonucunda beşinci alt kültürden sonra sürgün ucu nekrozları devam ettiğinden bu sorunu çözmek için farklı pH düzeyleri (5.8, 6.0, 6.5, 7.0 ve 7.5) ile denemeler kurulmuştur. 0.25 mg/I GA3, 0.1 mg/l IBA, 200 mg/l Fe EDDHA ile birlikte 1.0 mg/l Zeatin ile desteklenmiş DKW temel besin ortamı ve modifiye edilmiş DKW pH 7.5'e ayarlanmış ve bazı genotiplerde pH'nın artmasıyla nekroz yüzdesinin azaldığı ancak 8, 6, 5 ve 7 no'lu genotiplerin ise DKW modifikasyonuna yanıt vermediği belirlenmiştir.