Voleybol maçının kadın voleybolcularda oksidatif stres, bazı antioksidanlar ve eşleşme bozucu protein düzeylerine etkilerinin incelenmesi

1. ÖZET VOLEYBOL MAÇININ KADIN VOLEYBOLCULARDA OKSİDATİF STRES, BAZI ANTİOKSİDANLAR VE EŞLEŞME BOZUCU PROTEİN DÜZEYLERİNE ETKİLERİNİN İNCELENMESİ Bu çalışmanın amacı, voleybolcularda maç öncesi ve maç sonrası oksidatif stres, bazı antioksidanlar ve eşleşme bozucu protein düzeylerine etkilerini incelemektir. Araştırma grubu, 2. lig kadın voleybol takımından yaş ortalamaları 20.67±1.83, spor yaşı ortalamaları 8.33±3.01, kilo ortalamaları 60.50±7.31, boy ortalamaları 172.93±2.93 olan ve menstural dönemde olmayan 17 kadın voleybolcudan oluşturuldu. Hazırlık döneminde olan voleybolculara üç set üzerinden maç yaptırıldı. Maç öncesi ve sonrasında alınan kan örneklerine ait veriler, maç öncesi ve maç sonrası farklılıkları ortaya koymak için SPSS paket programı yardımı ile bağımlı gruplar arası ortalamaların karşılaştırılması için kullanılan testler ile analiz edildi. Verilerin normal dağılıma uygunluğu Shapiro-Wilk testi ile incelendi. Verilerden normal dağılım gösterenler Bağımlı t-testi ile normal dağılım göstermeyenler ise Wilcoxon testi ile analiz edildi. İstatistiksel anlamlılık p<0,05 olarak kabul edildi. Kadın voleybolcularda maç öncesi ve maç sonrası serum Katalaz (CAT), Glutatyon peroksidaz (GPx) ve Eşleşme bozucu protein 2 (UCP-2) düzeylerinin istatistiksel olarak önemli olmadığı (p>0.05), Vitamin C, Glutatyon redüktas (GR) ve Süperoksit dismutaz (SOD) düzeylerinde düşüş olduğu (p<0.001), laktat, Melondialdehit (MDA) ve Eşleşme bozucu protein 3 (UCP-3) düzeylerinde artış olduğu (p<0.001) tespit edildi. Sonuç olarak, kadın voleybolcularda maç öncesi ve maç sonrası akut egzersizin kas hasarına neden olduğu ve onarıcı etkisi olan C vitamini seviyelerinde düşüşe neden olduğu, hücre ölümlerini önleyen ve reaktif oksijen türleri (ROS) üretimini engelleyen UCP-2 seviyelerinde artışa neden olduğu ancak anlamlı olmadığı, yorgunluk belirtisi olan laktat, MDA ve UCP-3 düzeylerinde oluşan yükselmenin önlenmesi gerektiği ve oksidatif stres adaptasyonunun sağlanması için vücudun antioksidan savunma sistemini güçlendirecek antrenman programları ve takviyelerin kullanılması gerektiği tespit edilmiştir Anahtar Kelimeler: Voleybol, Kadın, Oksidatif Stres, Antioksidan, UCP-2, UCP-3