Vücut farkindalik şemasi'nin Türkçe adaptasyonu ve geçerlilik-güvenilirlik çalişmasi

Bu çalışma, Vücut Farkındalık Şeması'nın (VFŞ) Türkçe'ye çevirisi ve kültürler arası adaptasyonunun yapılarak geçerlilik ve güvenilirliğinin belirlenmesi amacıyla gerçekleştirildi. VFŞ, anatomik yapılar göz önünde bulundurularak 51 bölgeye ayrılmış kadın ve erkek şemalarının renklendirilmesiyle beden farkındalığını değerlendiren görsel bir ölçektir. Merkezi sinir sistemi ile vücut yapıları arasındaki afferent ve efferent sinir yolaklarından oluşan beden farkındalığı, kişinin kendi bedeninden ve dış dünyadan gelen duyusal bilgileri algılaması ve bu bilgileri beyinde işlemesidir. Beden farkındalığı kişinin görsel, dokunsal, koku alma, tat alma, işitsel, proprioseptif, vestibüler ve interoseptif duyusal girdiler içeren fizyolojik beden algısı tarafından değiştirilebilen ve kültürel baskılar, inançlar, tutumlar, anılar, önyargılar ile etkileşim içinde olan bir kavramdır. Çalışma 229 sağlıklı ve 40 depresyonlu katılımcıdan oluşmaktadır. Çeviri ve kültürlerarası adaptasyon için Beaton'un 6 aşamalı prosedürü kullanıldı. Prosedürün aşamalarına göre VFŞ'nin Türkçe versiyonu oluşturuldu. Katılımcıların yaş ortalaması 20,99±2,18 yıldır. Geçerlilik ve güvenilirlik analizlerinde iç tutarlılık değerlendirildi ve VFŞ'nin güvenilir olduğu görüldü. (α = 0,942) VFŞ'nin yinelenebilirliği ve zamansal değişmezliğini incelemek için iki hafta sonra gerçekleştirilen ikinci bir ölçümün ardından test-retest karşılaştırması yapıldı. (n=53) Bunun sonucunda, Sınıf içi korelasyon katsayısı (ICC) 0,993 bulundu ve retest sonucunda anlamlı artış olduğu görüldü. (p < 0,05) Açımlayıcı faktör analizinde ölçek maddelerinin, ölçeğin orijinal yapısı göz önünde bulundurularak tek faktör altında toplanabildiği ve VFŞ'nın varyansının % 57,68'ini açıklanabildiği bulundu. VFŞ'nin sağlıklı bireyler ile depresyonlu bireyleri hassas bir şekilde ayırt eden bir ölçek olduğu bulundu. (p <0,001) Sonuç olarak, Vücut Farkındalık Şeması'nın, yetişkinlerde beden farkındalığını değerlendirmek için kullanılabilecek, Türkçe geçerli ve güvenilir bir değerlendirme ölçeği olduğu belirlendi. Anahtar Kelimeler: Vücut Farkındalık Şeması, geçerlilik, güvenilirlik, beden farkındalığı,depresyon.