Savaş ya da barış? Türk dış ve güvenlik politikasında oniki ada (1923-1947)

Bu tez 1923 ve 1947 yılları arasındaki dönemde Oniki Ada'nın Türk dış ve güvenlik politikasına etkisini analiz etmektedir. Bu bağlamda, iki savaş arası dönemde adalardaki silahlanmanın Türkiye'nin güvenlik önlemlerine ve diplomatik girişimlerine yansıması; Kastellorizo adacıklarının egemenliği üzerinden yapılan ve sınırlar, iktisadi ilişkiler gibi problemli meseleleri de kapsayan müzakereler; İkinci Dünya Savaşı öncesi ve sırasında Oniki Ada'nın Türkiye için stratejik ve diplomatik önemi; ve bölgenin savaş sonrasında Yunanistan'a devredilmesi sürecinde Türkiye ve diğer ilgili güçlerin tutumu tezin odak noktalarını oluşturmaktadır. Tüm bunlar Türkiye'nin içinde bulunduğu Akdeniz coğrafyasındaki gelişmelerle birlikte ele alınmaktadır. Bu çalışma temel olarak İtalyan, İngiliz, Türk ve Amerikan belgelerine dayanmaktadır. Bu belgeler ve kullanılan diğer kaynaklar ışığında bu tez, ele alınan dönemde bu küçük coğrafi bölgenin Türkiye için oldukça problemli bir bölgeyi simgelediğini göstermektedir. Oniki Ada'daki İtalyan silahlanmasının iki savaş arası dönem Türk dış politikası ve güvenlik anlayışını şekillendirmede baskın bir unsur olduğunu, İkinci Dünya Savaşı dönemindeyse, diğer dinamiklerle bütünlüklü bir biçimde Türk diplomasisinde önemli bir yer tuttuğunu söylemektedir. Türkiye'nin bölge ile ilgili ilişkisinde "savaş" temasının çoğunlukla gündemde olduğu, sonuç olarak herhangi bir savaşın gerçekleşmediği, ancak tam anlamıyla bir "barış"ın da sağlanamadığı vurgulanmaktadır. Ek olarak bu tez, Ege Denizi'nde bugün hâlâ güncelliğini koruyan, deniz sınırlarının belirlenmesi, egemenliği belirsiz adacıklar gibi sorunların kökeninin 1923'e kadar gittiğini göstermekte, bu meselelerin 1950 sonrası Türk-Yunan ilişkilerine özgü olmadığını ortaya koymaktadır. Benzer şekilde, savaş sonrası dönemde Oniki Ada'nın Yunanistan'a devredilmesi sürecinin, Türk dış politikasının çoklu dinamikleri çerçevesinde incelenebileceğinin, hâkim söylemlerin sorgulamaya açık olduğunun altı çizilmektedir.