XIII. yüzyıl Türkiye Selçuklularında Türkmenlerin siyasi, askeri ve sosyal durumu

XIII. yüzyıl Türkiye Selçuklu Devleti'nin siyasi, iktisadi ve kültürel açıdan tüm değişim ve gelişimlerine öncülük eden Türkmenleri anlamadan, dönem hakkında doğru değerlendirme yapabilmemiz mümkün değildir. Güçlü ve dirayetli sultanların kontrolünde devletin hizmeti için son derece faydalı olan tebaanın, beceriksiz ve basiretsiz sultan ve idareciler elinde yıkıcı bir taşkın gücü olduğu ile karşılaşılacaktır. XIII. yüzyılın ikinci yarısında II. Gıyaseddin Keyhüsrev'in beceriksizliğini ve idari boşluğu gören Türkmenler, Babailer isyanından sonra bir daha asla tam olarak Selçuklu Sarayına itaat etmemiştir. Kösedağ Savaşı ile hem Selçuklu Devleti hem de İlhanlı Devleti yıkılıncaya kadar mücadeleye giren Türkmenler, Anadolu için Beylikler Dönemi olarak adlandırdığımız yeni bir sürecin başlamasını sağlamışlardır. Kültürel anlamda Anadolu'nun Türkleşmesinde çok önemli katkı sunan Türkmenler, Horasan'dan Anadolu'ya geleneklerini taşımışlardır. Moğol baskısı ile gelen göçler arasında yer alan dervişler, şairler, tasavvuf alimleri de onların manevi yönlerini güçlendirerek, Heterodoks inanç içerisinde olan Türkmenler arasında çok etkili olmuştur. Bu dönemde Türkmenler, Anadolu'da Ahilik Teşkilatı ve Bâcıyan-ı Rum olmak üzere iki önemli teşkilatın kurulmasına öncülük etmişlerdir. Anadolu'nun Moğol zulmüne rağmen Türk yurdu haline gelmesine ve gelişmesine önemli katkılar sunmuşlardır.