XIX. yüzyılda Bursa ticaret hayatında gayrimüslimler

Bursa, kurulduğu dönemden bu yana gelişen bir şehir konumundadır. Osmanlı Devleti'nin 1326 yılında Bursa'yı fethetmesi ile birlikte şehir, Osmanlı Devleti'nin sosyo-ekonomik bakımdan en önemli merkezlerinden biri haline gelmiştir. Osmanlı Devletine başkentlik yapan Bursa'da farklı milletlere mensup insanlar huzur ve güven içersinde yaşamışlar ve Bursa ticaretine önemli katkılarda bulunmuşlardır. Bursa şehrinin ticari hayatını daha iyi anlayabilmemiz için burada yaşayan halkı bilmemiz çalışma açısından daha kapsamlı bir sonuca ulaşmamızı sağlayacaktır. XIX. yüzyılda Bursa'daki gayrimüslim halk Ermeniler, Rumlar, Yahudiler ve Kıptilerden oluşmaktadır. Dolayısıyla öncelikle Bursa'da yaşayan gayrimüslimlerin nüfuslarına ve yoğun olarak yaşadıkları yerlere değinilmiştir. Ayrıca Bursa ekonomisine büyük katkı sağlayan ilk ipek fabrikasının kuruluşu ve ipeğin Bursa ticaretindeki önemine değinilmiştir. Bu çalışmadaki temel amaç XIX. yüzyılda Bursa'da yaşayan gayrimüslimlerin ticari alandaki önemli faaliyetleridir. Bu dönemde Bursa ticari hayatına önemli katkılar sağlayan gayrimüslim topluluklarının hangi sektörlerde çalıştıklarına, hangi meslekler ile uğraştıklarına ve bu mesleklerden hangilerden ne kadar kazanç elde ettiklerine, hangi mahallelerde hangi mesleklerin yoğun olarak yapıldığı ayrı ayrı ele alınarak incelenmiştir. Tüm bunlardan çıkan sonuçlar ile Bursa'da XIX. yüzyılda gayrimüslim nüfusun mesleki sektörlere göre dağılımı verilmiştir. Anahtar Kelimeler: Osmanlı Devleti, Bursa, Ticaret, XIX. yüzyıl, Gayrimüslim