XVIII. yüzyıl başlarında Kudüs Surresi: Transkripsiyon ve değerlendirme

Surre; Osmanlı Devleti tarafından Haremeyn (Mekke ve Medine) başta olmak üzere, Kudüs ve çevresine gönderilen para, altın vs tarzındaki hediyeleri tabir etmek için kullanılan bir terimdir. Surre gönderilmesi Osmanlılara Abbasilerden intisap etmiş olup, Osmanlı Devleti'nde daha fazla önem verilerek bir gelenek haline getirilmiştir. Yıldırım Bayezid (1389-1402) döneminde Haremeyn'e surre gönderilmesinin ardından, konumuzu teşkil eden Kudüs surresi ise, kaynaklara göre II. Murat döneminde gönderilmeye başlanmıştır. Çalışmamızın amacı; Kudüs'ün tarihi gelişimi ve Osmanlı idaresinde ki statüsü hakkında bilgiler verip, 1701-1713 yılları arasında Kudüs'e gönderilen surreyi tespit etmektir. Bu bağlamda yararlanılan en temel kaynak H. 1113 (M.1701-1702) yılına ait 00556 numaralı ve H.1124 (M. 1712-1713) yılına ait 00704 numaralı Kudüs surre defterleridir. Bu amaçla ilk önce defterler transkript edilerek, ardından değerlendirmeye tabi tutulmuştur. Yapılan transkript sayesinde Osmanlı Devleti tarafından XVIII. yüzyıl başlarında Kudüs ve çevresine gönderilmiş olan surrenin cinsi ve miktarı tespit edilerek, bu bilgiler ışığında, o günkü Kudüs toplumunun sosyal ve ekonomik yapısı hakkında bilgiler verilmiştir. Anahtar Kelimeler: Kudüs, surre, surre defterleri