Yabancı dil olarak Türkçe öğretimi için Süleyman Nazif'in "Şehidin Babası" adlı hikâyenin B2 seviyesine uyarlanması

Her dil, belirli bir kültüre özgü düşünsel yapıları ve anlam sistemleri içerir. Dil; sanat, edebiyat, müzik ve diğer kültürel ifade biçimlerinin temelini oluşturur. Bir toplumun kültürünü ayna misali yansıtan dil, kültürdeki gelenekleri, efsaneleri, hikâyeleri, masalları ve tarihleri aktarmak için kullanılır. Toplumun geçmişiyle bağlantı kurmasına ve kültürel mirası sürdürmesine yardımcı olur. Bu sebeple yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde kullanılacak okuma metinleri diğer kültürlere, kendi kültürel değerlerimizi tanıtmak ve merak uyandırmak için kullanılmalıdır. Avrupa'da yaygın olarak yabancılara öğretilen dillerle ilgili olarak, seviyelere uygun hikâye kitaplarının mevcut olduğu ancak Türkçenin yabancılara öğretimi için bu tür seviyelere dayalı okuma materyallerinin bulunmadığı bir sorun olarak gündeme gelmiştir. Bu eksikliğin giderilmesi amacıyla, çalışmamızda yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde B2 seviyesine uygun hikâyelerin uyarlanması hedeflenmiştir. Alan yazınında ciddi şekilde hissedilen bu eksikliğin önemine dikkat çekilmiştir. Çalışmamızda, nitel araştırma desenlerinden durum çalışması modeli benimsenmiş ve hikâye türündeki yazınsal metinlerin B2 seviyesine uyarlanması konusu ele alınmıştır. Araştırmanın evrenini B2 seviyesine uyarlanabilecek Türk edebiyatı hikâyeleri oluştururken, örneklem olarak Süleyman Nazif'in Şehidin Babası adlı hikâyesi seçilmiştir. Hikâye seçiminde, Osmanlı İmparatorluğu'nun son döneminde ve Cumhuriyet'in ilk yıllarında yaşamış, hem eski hem de yeni Türk edebiyatı arasında bir köprü işlevi gören yazarın eserine yer verilmiştir. Seçilen hikâyenin olay örgüsünün ilgi çekici ve merak uyandırıcı olmasının yanı sıra, "şehitlik" kavramının Türkler için taşıdığı derin anlamı da gözler önüne serme amacı güdülmüştür. Metin uyarlama sürecinde rastlantısal olarak yapılan her türlü değişiklik, metnin bütünlüğünü ve anlamını ciddi şekilde zedeleyebilir. Bu nedenle, yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde kullanılacak metinlerin, hedef kitlenin dil düzeyine uygun biçimde yeniden yapılandırılması büyük önem taşımaktadır. Bu bağlamda, Süleyman Nazif'in Fırak-ı Irak adlı eserinde yer alan "Şehidin Babası" başlıklı hikâye, Avrupa Dilleri Ortak Başvuru Metni ölçütleri temel alınarak; öğrencilerin dilsel yeterlikleri, dil bilgisi düzeyleri ve sözcük bilgileri göz önünde bulundurularak B2 seviyesine uygun biçimde sadeleştirilmiş ve uyarlanmıştır. Ayrıca uzman görüşleri doğrultusunda yapılan değerlendirmelerde, sadeleştirme sürecinde özgün metnin anlamsal yapısının büyük ölçüde muhafaza edildiği tespit edilmiştir.