Yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde etkileşim ve konuşma çözümlemesi yöntemiyle kelime öğretimi: A2 düzeyi

Çalışmanın amacı, "hedef kelime + ne demek" (NDK) sorularının, Yabancı dil olarak Türkçe (YDT) sınıflarındaki kelime öğretimi etkileşimlerinde, çeşitli öğrenme fırsatları yaratabilecek güçte bir sınıf söylemi olduğunu, Konuşma Çözümlemesi yöntemi doğrultusunda açıklamaktır. Etkileşim, her türlü öğretim ortamında olduğu gibi yabancı dil sınıflarında da hem öğretimin hem de öğrenimin temelinde yer almaktadır. Bu doğrultuda dil sınıflarında eğitsel hedefler, öğretici ve öğrenicilerin etkileşime sağladığı çeşitli katkılarla gerçekleşir (Markee, 2000; Seedhouse, 2004, 2005; Sert, 2015; Walsh, 2011). Dolayısıyla yabancı dil eğitimi üzerine yapılan çalışmalarda etkileşimi incelemek, aynı zamanda öğretimin ve öğrenimin nasıl gerçekleştiğini ayrıntılı bir şekilde ele almak anlamına gelebilir. Konuşma Çözümlemesi yöntemi, bu ayrıntılara içeriden bir bakış açısı sağlayarak yabancı dil öğretimi ve öğreniminde görülen ancak fark edilmeyen (Garfinkel, 1967) noktaları açıklayabilecek bir yöntemdir. Bu doğrultuda yapılan sınıf içi etkileşimi çalışmalarına göre öğretici, konumu gereği genellikle etkileşimini yönetir (Çimenli ve Sert, 2017; Seedhouse, 2004) ve öğrenici katkıları da bu doğrultuda ortaya çıkar (Gardner, 2013; Mehan, 1979; Sert, 2016). Çalışmanın verileri, Akdeniz bölgesinde bir devlet üniversitesinin Türkçe öğretim merkezinde çok uluslu bir A2 seviyesi sınıfında, 2017-2018 eğitim ve öğretim yılı sürecinde iki haftada, 52 saatlik dersin video kaydına alınmasıyla ve bu kayıtların 11 saatinin çevriyazıya dönüştürülmesiyle toplanmıştır. Ayrıca bu çalışma, YDT alanında, Konuşma Çözümlemesi yöntemi ile yazılan ilk akademik tezdir. Bu doğrultuda, kelime açıklama etkileşimlerinde yeğlenen öğrenici yanıtlarının (örnekleme, tanımlama, eş anlam, beden dili ve diğer dil karşılığı), çeşitli etkileşimsel kaynaklar doğrultusunda elde edilebileceği etkileşimsel düzenler (ipucu verme, onarım sağlama, tekrarlama ve söyleşisel açıklamalarda bulunma) ve bu amaçla kullanılabilecek sınıf söylemleri (belirtme sözceleri, bürünsel kaynaklar, ortam kullanımı ve soruyu yeniden şekillendirme) açıklanacaktır. Bu açıdan çalışma, YDT öğreticilerine kelime öğretiminde, belirli etkileşim düzenlerinin kullanımıyla çeşitli etkileşimsel ve eğitsel hedeflerin elde edilebileceğini göstermeyi hedeflemektedir. Bu sayede çalışma, yabancı dil öğretimine ve Türkçeye özgü yabancı dil öğretimi uygulamalarını geliştirmeye yeni bir bakış açısı sağlamayı öngörmektedir.