Yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde kullanılan ders kitaplarının konuşma etkinlikleri açısından incelenmesi (Orta ve ileri düzey örneği)

Yabancı dil olarak Türkçenin öğretimindeki sınıf içi uygulamalarda sıklıkla kullanılanve dil öğretim sürecini en çok etkileyen etmenlerden biri, ders kitaplarıdır.Ders kitaplarının en önemli bileşenini ise dil becerilerinin geliştirilmesinde kullanılan etkinlikler oluşturmaktadır.Bu etkinliklerin yabancı dil öğrenicilerinin en temel gereksinimlerinden biri olan sosyal ve iletişimsel becerilerinin geliştirilmesi yönünden incelenmesi ders kitaplarının niteliğinin artırılması açısından önem taşımaktadır. Bu bağlamda ders kitaplarındaki konuşma becerisine dönük etkinliklerin incelenmesi amaçlanmıştır. Bu amaç doğrultusunda bu çalışmada orta ve ileri düzeye dönük ders kitapları araştırılmıştır. Araştırma, ilgili alanda en çok kullanılan Gazi Üniversitesi Yabancılar İçin Türkçe, Yedi İklim Türkçe ve İstanbul Yabancılar İçin Türkçe ders kitaplarıyla sınırlı tutulmuştur. Bu çalışmada nitel araştırma yöntemlerinden biri olan doküman incelenmesi yöntemi kullanılmıştır.Çalışmanın örneklemini oluşturan ders kitaplarındaki her bir konuşma etkinliği; ünite içindeki dağılım, doğruluk ve akıcılık, soru türü, etkileşim, grup etkinliği, diğer becerilerle ilişkilendirme, görsel ve metinsel destek, gerçekleşme anı, konuşma öncesi, sırası ve sonrasında ek alıştırmalara yer verme durumu, ünitedeki konumu ve dil öğrenme stratejileri bakımından incelenerek çalışmanın verileri toplanmıştır.Verilerin toplanmasında, Bueno-Alastuey ve Agulló (2015) tarafından ders kitaplarını sözlü iletişim becerileri bağlamında değerlendirme amacıyla geliştirilen kontrol listesinden yararlanılmıştır. Elde edilen veriler, içerik çözümlemesi tekniklerinden sıklık çözümlemesi aracılığıyla incelenmiştir.Çalışmanın sonucunda ders kitaplarının genel olarak; yapılandırılmış ve yarı yapılandırılmış soru türü, akıcılık, metinsel destek, öğrenci-öğretmen etkileşimi, okuma becerisiyle ilişkilendirme, alıştırma sırasında gerçekleşme, ünitenin ortasında yer alma ve bilişsel strateji kullanımı bağlamında öne çıktığı belirlenmiştir.Buna karşın serbest soru türü, grup etkileşimi, gerçek yaşama dönüklük, metinsel ve görsel desteği birlikte sunma, doğruluk-akıcılık ögelerini ve dilsel becerileri bütünsel bir biçimde ele alma, hazırlık sürecini göz önünde bulundurma, alıştırma sırasında ek etkinliğe yer verme, tüm öğrenme stratejilerini dengeli ve dil düzeylerinin yeterlik ölçütleriyle uyumlu bir biçimde ele alma bakımından yetersiz kaldığı sonucuna ulaşılmıştır. Anahtar Sözcükler: Konuşma, konuşma becerisi, ders kitabı, etkinlik.