Yabancı dil olarak Türkçenin öğretilmesinde öğrenen özerkliği ölçeği geliştirme

Bu araştırmanın amacı, Türkçenin yabancı dil olarak öğretilmesinde öğrenen özerkliğini bazı değişkenler açısından incelemektir. Yabancı dil öğrenmede özerk bir bireyde olması gereken özellikler kısaca; öğrenme stratejilerini bilme, öğrenme sürecinde etkin rol alma, isabetli tahminde bulunabilme, öğrenme materyallerine katkı sunabilme ve öğrenilen dile karşı hoşgörüye sahip olma olarak sıralanabilir. Bu boyutların ayrıntılı olarak incelendiği çalışmada, öğrenen özerkliğinin; cinsiyet, Türkçe dışında farklı bir dil daha öğrenme isteği, Türkçeyi öğrenme amacı, çalışma durumu, üniversite seviyesi yerleşim yeri ve meslek alanı değişkenlerine göre farklılıkları ortaya konmaya çalışılmıştır. Çalışma, tarama deseni kullanılarak tasarlanmıştır. Çalışmanın evreni, Türkiye'de ve yurt dışında Türkçe Öğretimi Uygulama ve Araştırma Merkezlerinde (TÖMER) yabancı dil olarak Türkçe öğrenen kişilerden oluşmuştur. Çevrim içi (online) örnekleme yöntemlerinden e-posta listesi örnekleme kullanılan çalışmaya 55 ülkeden 370 kişi gönüllü olarak katılım göstermiştir. Veri toplama aracı olarak çalışma kapsamında geliştirilen "Yabancı Dil Olarak Türkçe Öğrenenlerin Öğrenen Özerkliği Ölçeği" ve kişisel bilgi formu kullanılmıştır. Elde edilen bulgulara göre kadın katılımcıların yabancı dil öğrenmeye karşı tutum faktöründe erkek katılımcılara göre daha yüksek öz-yeterliklerinin olduğu görülmüştür. Katılımcılar arasında yabancı dil öğrenme stratejilerini kullananların kullanmayanlara göre, Türkçe dışında da bir yabancı dil öğrenmeye daha istekli oldukları belirlenmiştir. Katılımcıların Türkçe öğrenme amaçlarına bakıldığında Türkçeyi eğitim amacıyla öğrenenlerin, yabancı dil öğrenme stratejisi kullanma ve öğrenmede kendini yönlendirmede, eğitim amacı dışında bir amaçla öğrenenlere göre daha yetkin oldukları görülmüştür. Katılımcıların Türkçe dışında başka bir yabancı dil öğrenme isteklerine bakıldığında yabancı dil öğrenme stratejisi kullanma puanları, yabancı dil öğrenmeye karşı tutumları, öğrenmede kendilerini yönlendirebilmeleri, öğretmenden beklentileri ve toplam puanları yüksek olanların Türkçe dışında farklı bir yabancı dil daha öğrenme isteklerinin olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca, Türkçe dışında başka bir yabancı dil daha öğrenmek isteyen katılımcıların yabancı dil öğrenme kaygılarının da daha düşük olduğu görülmüştür. Araştırma bulguları göz önüne alındığında çalışmada geliştirilen ölçeğin, geçerlik ve güvenirlik gibi gerekli psikometrik özelliklere sahip olduğu; ileride yapılacak çalışmalarda kullanılabileceği söylenebilir.