Yabancı portföy yatırımlarının 2005-2020 dönemi BİST 100 endeksi üzerinde etkisi

Günümüzde bilgi ve iletişim teknolojilerinin desteklediği finansal piyasalarda yaşanan gelişmeler sonucunda yatırımcılar kolay, hızlı ve şeffaf şekilde dünyanın farklı noktalarına yatırım yapmaktadırlar. Her bir yatırımcının amacı düşük riskle yüksek getiri sağlamaktır. Yatırımcıların bu amaca ulaşması için yatırım yaptıkları finansal ürünü etkileyen faktörler hakkında bilgi sahibi olmaları gerekmektedir. Bu faktörleri belirlemek için söz konusu finansal ürünün getirisini etkileyen değişkenlerin ekonometrik analizinin yapılması büyük önem arz etmektedir. Bu çalışmada yabancıların 2005-2020 döneminde Borsa İstanbul'da (BİST) yaptıkları alış satış işlemlerinin BİST 100 endeksinin yükseliş ve düşüşlerinde etkisinin olup olmaması araştırılmıştır. Analizde BİST 100 endeksi bağımlı değişken, yabancı portföy yatırımları (YPY) ise bağımsız değişken olarak yer almıştır. 01.01.2005 ile 31.12.2020 tarihleri arasındaki aylık verilerle değişkenler arasındaki korelasyon, ADF, PP ve KPSS birim kök testleri, Granger Nedensellik Testi, Engle-Granger ve Johansen-Juselius eşbütünleşme testleri ve VAR analizi yapılmıştır. Çalışma sonucunda, yabancı portföy yatırımları ile BİST 100 endeksi arasında 0.33 pozitif ilişki olduğu ve bu değişkenlerin durağan olmadığı tespit edilmiştir. Böylelikle ilgili değişkenler arasında uzun dönemde ilişki olduğu sonucu elde edilmiştir. Granger testinin sonucunda BİST 100 ve YPY değişkenleri arasında nedensellik ilişkisi tespit edilememiştir. Modelde otokerlasyon ve değişen varyans sorunu olmadığı ve hata terimlerinin normal dağılmamakta olduğu tespit edilmiştir. Modelde 2008 yılında yapısal kırılmanın olduğu tespit edilmiştir. Anahtar kelimeler: Yabancı Portföy Yatırımı, BİST, İMKB, BİST 100, Eşbütünleşme analizi, Birim kök testi, Granger nedensellik testi, VAR analizi.