Yabancılar için hazırlanan Türkçe ders kitaplarındaki söz varlığı: Yeni İstanbul örneği

Kelimeler, bir dilin temel yapı taşlarını oluşturur ve doğru, etkili, estetik bir dil kullanımı kelime seçimine dayanır. Dil öğrenme sürecinde, dil öğrenenler iletişim ortamlarında ve öğretim materyallerinde kullanılan kelimeleri edinerek dil becerilerini geliştirirler. Dil öğretimi araştırmaları, sıklıkla kullanılan kelimelerin öncelikli olarak öğretilmesinin önemini vurgular ve kelime sıklığı çalışmaları bu amaçla yapılır. Bu çalışmalar, etkili bir dil öğretimi stratejisi oluşturmak için kelime öğretimine odaklanmayı destekler. Kelime sıklığı üzerine gerçekleştirilen araştırmalar, dil öğretimi için önemli bir bilgi kaynağı niteliğindedir. Bu tür çalışmalar genellikle ders kitapları gibi temel kaynaklar üzerinde yoğunlaşmaktadır. Araştırmaların amacı dil öğretim sürecinde kullanılan kelimelerin belirlenmesi, hangi düzeyde hangi kelimelerin öğretilmesi gerektiğinin tespiti ve öğretim materyallerinin hazırlanmasında kullanılmaktır. Bu çalışmalar, dil öğretimi alanında etkin bir öğretim sürecinin sağlanması amacıyla büyük önem taşımaktadır. Bu araştırma, Türkçenin yabancı dil olarak öğretiminde kullanılan ders kitaplarında yer alan kelimeler, deyimler, ikilemeler, atasözleri, tekerlemeler ve bilmeceler gibi söz varlığı unsurlarının tespitini amaçlamaktadır. Araştırmanın veri kaynağını, yabancılara Türkçe öğretimi için hazırlanan ders kitaplarından Yeni İstanbul yabancılar için Türkçe öğretim seti oluşturmaktadır. Nitel araştırma desenlerinden durum çalışması ile gerçekleştirilen çalışmada veriler doküman analizi yöntemiyle toplanmıştır. Verilerin analizinde içerik ve betimsel analiz yöntemleri kullanılmıştır. Çalışmada elde edilen verilere göre ders kitaplarındaki söz varlığı unsurları incelendiğinde, en çok isim ve fiil türünde kelimelerle karşılaşılmaktadır. Ders kitaplarında kelimelerden sonra en sık rastlanan unsurların deyimler sonra sırasıyla ikilemeler, atasözleri ve tekerlemeler olduğu belirlenmiştir. Ancak, incelenen ders kitaplarında bilmecelere rastlanmamıştır. Ders kitaplarında isim ve fiillerden oluşan kelimelere en yüksek C1 seviyesinde, en düşük A1 seviyesinde; ikilemeler en yüksek C1 seviyesinde, en düşük A1 seviyesinde; deyimler en yüksek C1 seviyesinde, en düşük A1 seviyesinde; atasözleri en yüksek C1 seviyesinde, en düşük B1 seviyesinde; tekerlemeler en yüksek B1 seviyesinde, en düşük A2 seviyesinde yer verilmiştir. A1, A2 ve B2 seviyelerindeki ders kitaplarında atasözleri; A1, B2 ve C1 seviyelerindeki ders kitaplarında tekerlemelere yer verilmemiştir. Çalışmanın sonucunda, incelenen öğretim setindeki ders kitaplarında en çok kelimelerin ve en az tekerlemelerin yer aldığı tespit edilmiştir. Anahtar elimeler: Türkçe Eğitimi, Türkçenin Yabancı Dil Olarak Öğretimi, Yabancılar İçin Türkçe Ders Kitapları, Kelime Öğretimi, Söz Varlığı.