Yabancılar için Türkçe ders kitaplarının okunabilirliği: Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi yabancılar için Türkçe öğretim seti örneği

Yabancı dil olarak Türkçe öğrenen öğreniciler ders kitaplarını birincil kaynak olarak kullanmaktadır. Ders kitaplarında yer alan metinlerin, hitap ettiği öğrenicilerin dil seviyelerine uygun olup olmadığını gösteren bazı ölçütler vardır. Bu ölçütlerden biri de metinlerin okunabilirliğidir. Okunabilirlik okuyucunun metni kolay veya zor anlaması olarak tanımlanmaktadır. Dil öğrenicilerinin hazırlanan okuma materyallerini kolay okuyup anlaması öğrenme motivasyonunu artırmaktadır. Yabancılar için Türkçe ders kitaplarına yönelik yapılan araştırma konularından birisi bu kitapların içinde yer alan metinlerin okunabilirliğinin incelenmesidir. Metinlerin okunabilirliklerinin incelenmesi öğrenicilerin dil seviyelerine uygun metinlerle karşılaşması bakımından önemlidir. Bu sebeple yabancılar için Türkçe ders kitaplarındaki metinlerin okunabilirliklerinin incelenmesine ihtiyaç vardır. Alan yazınına bakıldığında daha önce incelenmediği tespit edilen Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Yabancılar için Türkçe öğretim setindeki 5 kitabın (A1, A2, B1, B2, C1- C2) içerisindeki metinlerin okunabilirlik düzeylerinin hesaplanması çalışmada amaçlanmıştır. Bu amaçla yapılan araştırmada bu kitaplarda yer alan toplam 136 metnin okunabilirlikleri incelenmiştir. Araştırma kapsamında nitel araştırma yöntemlerinden durum çalışması deseni kullanılmıştır. Araştırmanın verileri doküman analiziyle toplanmıştır. Metinlerin okunabilirlik düzeylerinin hesaplanması için Çetinkaya-Uzun (2010) okunabilirlik formülü kullanılmıştır. Elde edilen okunabilirlik düzeyleri tablolar hâline getirilmiş ve metinlerin okunabilirliklerinin dil seviyesine dağılımı tespit edilmiştir. Elde edilen verilerden hareketle farklı dil seviyelerindeki metinlerin okunabilirlikleri karşılaştırılmıştır. Bu veriler doğrultusunda A1, A2, B1 ve B2 seviyesindeki kitapların içerisinde engelli okuma düzeyindeki metinlerin az sayıda olduğu, metinlerin çoğunluğunun okunabilirliklerinin ise eğitsel okuma düzeyinde olduğu tespit edilmiştir. Öğretim setinin içerisindeki C1-C2 seviyesi için hazırlanan ders kitabında ise engelli okuma düzeyindeki metinlerin sayısının, eğitsel okuma düzeyindeki metinlerin sayısıyla yakın olduğu görülmüştür. Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Yabancılar için Türkçe öğretim setinde bulunan kitaplar içerisindeki metinlerin okunabilirlik düzeyleri dikkate alınarak kendi aralarında karşılaştırıldığında ders kitaplarının dil seviyesi arttıkça okunabilirlik puanlarının düştüğü belirlenmiştir. Bir başka deyişle metinlerin okunabilirlik düzeyleri dil seviyelerine uygun olarak zorlaşmaktadır. İncelenen metinlerin, öğrenicilerin dil seviyesi dikkate alındığında onların dil seviyesine uygun olduğu tespit edilmiştir.