Yalın üretim uygulamalarının örgütsel performansa etkisinde yönetim yeteneğinin aracı rolü: Türkiye'deki imalat işletmeleri üzerinde bir araştırma

Bu çalışmanın amacı; yalın üretim uygulamaları ile örgütsel performans arasındaki ilişkide yönetim yeteneğinin aracılık etkisinin olup olmadığını belirlemektir. Türkiye'deki imalat sektörü firmalarının yalın üretim uygulamaları ile performans kriterlerinin nasıl şekillendiğine odaklanmaktadır. Çalışma Balanced ScoreCard ile ölçülen örgütsel performansın yanı sıra yalın üretim uygulamalarının kapsamını ve seviyesini de analiz etmeyi amaçlamaktadır. Örgütlerin sahip oldukları yetenekler arasında yönetim yeteneğinin, yalın üretimin örgütsel performans üzerindeki etkisini ne düzeyde değiştirdiği çalışmanın bir diğer amacıdır. Çalışma iki aşamadan oluşmaktadır. Araştırmanın ilk aşamasında, yalın üretim boyutları, yönetim yeteneği, örgütsel performans kavramları ile ilgili literatür taraması yapılmıştır. İkinci aşamada ise, belirlenmiş olan bağımlı, bağımsız ve aracı değişkenler arasındaki ilişkiler ortaya koyulmuştur. Araştırmanın evreni, Türkiye'de yalın üretim uygulayan imalat işletmelerini kapsamaktadır. Araştırmanın evreni kapsamında imalat işletmelerinde, yönetim kademesinde bulunan 393 yöneticiden veriler toplanmıştır. Araştırma kapsamında elde edilen veriler SPSS ve AMOS programları yardımı ile analiz edilmiştir. Analizlerde nicel araştırma deseni kapsamında; betimleyici istatistikler, açımlayıcı faktör analizi, doğrulayıcı faktör analizi, yapısal eşitlik modellemesi ve yol analizi teknikleri kullanılmıştır. Araştırmanın sonucunda, "yalın üretim boyutları ile örgütsel performans arasındaki ilişkide yönetim yeteneğinin aracı değişken etkisi vardır" hipotezi; analiz edilen alt boyutların büyük bir kısmında doğrulanmış bir kısmında doğrulanamamıştır. Tam zamanında üretimin (JIT), kanban'ın, tekli dakikalarda kalıp değişimin (SMED) öğrenme gelişme performansı üzerine etkisinde, yönetim yeteneğinin aracılık etkisi olmadığı görülmüştür. Tekli dakikalarda kalıp değişimin, toplam verimli bakımın (TPM), müşteri performansı üzerine etkisinde, benzer şekilde 5S'in finansal performans üzerine etkisinde, yönetim yeteneğinin aracı değişken etkisi olmadığı görülmüştür. Analiz kapsamındaki diğer boyutlar arasındaki ilişkide ise yönetim yeteneğinin aracılık etkisinin olduğu görülmüştür. Son olarak da elde edilen bulgular çerçevesinde, yöneticilere ve araştırmacılara yönelik bir takım öneriler sunulmuştur.