Yalova ilinin demografik analizi: Sosyo-ekonomik ve mekânsal gelişim

Yalova İstanbul iline bağlı ilçe iken 1995 yılında il statüsüne kavuşmuş olup, Türkiye'nin en küçük yüzölçümüne sahip ilidir. Yalova; Samanlı Dağlarının kuzeybatı kıyılarını ile Armutlu Yarımadası'nın kuzey kıyılarında yer almakta ve Marmara Bölgesinin önemli bir turizm alanı olma özelliği göstermektedir. Kaplıcaları, süs bitkisi ve çiçek yetiştiriciliği, Yalova ekonomisini etkileyen diğer bir husustur. Yalova, Türkiye'nin en önemli sanayi ve ulaşım ağlarından bazılarının yoğunlaştığı bir bölgede yer almaktadır. Yalova ili uluslararası göç başta olmak üzere tüm illerden göç almaktadır. Araştırmanın amacı, Yalova ilinde nüfusun değişiminin sosyo-ekonomik ve mekânsal çerçeve içerisinde analiz edilmesidir. Yalova ili nüfusu 1935-2020 yılları arasında 16,4 kat artış göstermiştir. Yalova ili nüfusunun nüfus projeksiyonlarına göre her sene sürekli artarak 2025 yılına kadar 329.001 kişi olması öngörülmektedir. Yapılan çalışmada Yalova ilinde nüfusun değişimi 2000 yılı Genel Nüfus Sayımı sonuçları ile Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemi sonuçları ikinci veri olarak kullanılmıştır. Nitel araştırma yöntemleri olarak gözlem ve doküman/belgelerin analizi yapılmış, betimsel ve sistematik analiz temel alınmıştır. Nüfus değişimine neden olan temel faktörleri; doğum, ölüm ve göçler oluşturmaktadır. Yalova ilinde nüfusun değişiminde uluslararası göçler ile iç göçlerin önemli rol oynağı tespit edilmiştir. 2008 ve 2020 yılları arasında nüfus artışında iç göçün etkisi ortalama %44,4 olmuştur. Yalova'nın nüfus artışına uluslararası göçün etkisi ise 2016 yılında %47,5, 2017 yılında %39,7, 2018 yılında ise %45,6, 2019 yılında ise %59,4 olarak gerçekleşmiştir. Nüfus artışının her zaman mekân üzerine olumsuz etkisi olmuştur. Yalova'nın nüfus artışıyla birlikte, önümüzdeki yıllarda şehir merkezlerinde yoğunlaşan nüfus yoğunluğu mekân üzerindeki baskıları daha da arttıracaktır. Yalova ilinin arazi kullanımı dikkate alındığında nüfusun artması ile birlikte tarım alanları azalmakta, tarım alanları üzerindeki baskının devam ettiği görülmektedir. Yalova ilinin 2007 ve 2020 yılları arasında ilçelerin toplam şehir nüfuslarının değişimi incelendiğinde, Yalova ilinde tüm ilçelerin şehir nüfusu artış göstermiş olup, ortalama yıllık nüfus artış hızı ‰39,36 olarak gerçekleştirilmiştir. Aynı yıllar arasında ilçelerin toplam kırsal nüfusları incelendiğinde ise, Çiftlikköy ilçesi hariç diğer ilçelerin kır nüfusu artış göstermiştir. Yalova ili kır nüfusun ortalama yıllık nüfus artış hızı ‰14,88 olarak gerçekleştirilmiştir. Kırsal nüfusun şehir nüfusuna göre daha az artış göstermesi nedeniyle kırsal kalkınmayı destekleyici projeler artırılmalı, böylece kırsal nüfus korunmalı ve tarımsal üretimin devamı sağlanmalıdır. Anahtar Kelimeler: Beşerî Coğrafya, Nüfus, Demografi, Göç, Yalova.