Yanıkta prognoz ve mortalite ile ilişkili risk faktörleri

Ağır yanık tüm yaş gruplarında yüksek mortalite ve morbiditeye yol açan, sosyoekonomik maliyeti yüksek major bir travmadır. Bu çalışma ile Antalya ve çevre illerden yanık ünitemize başvurup tedavi gören yanık hastalarının demografik özellikleri ve bu hastalarda mortaliteyi etkileyen prognostik faktörlerin belirlenmesi amaçlanmıştır. 1 Ocak 2005 31 Mart 2010 tarihleri arasında ünitemizde takip edilen %61,9'unu ağır yanıkların oluşturduğu 126 yanık hastasının verileri retrospektif olarak incelenmiştir. Çoğunluğunun erkek olduğu hastalarımızda (% 84,1) en çok termal yaralanmalar (% 64,3) termal yanıklar içerisinde en sık alev yanıkları görülmüştür. Erkeklerde en çok elektrik yanıkları, kadınlarda en çok haşlanma yanıkları; çocuklarda en sık haşlanma yanığı, ergenlik döneminde elektrik yanığı, yaşlılarda ise en sık alev yanığı görülmüştür. İnhalasyon hasarı % 15,8 oranındadır. Suicid ve ek travma insidansı % 5,6?dır. Hastalarımızda gördüğümüz komplikasyonlar sıklık sırasına göre sepsis (% 37,3), septik şok (% 23,8), pnömoni (% 21,4), ABY (% 18,3), ALI/ARDS (% 11,1), VAP (% 10,3), kalp yetmezliği (%3,1) ve DİC. (% 2,4)?tir. Mortalite oranımız % 30,4; yoğun bakımda kalış süresi median 6 (1,142) gün; 69 hastamıza uyguladığımız mekanik ventilasyon süresi median 1 (0,31) gündür. 15 hasta septik şok, 10 hasta septik şok sonucu gelişen çoklu organ yetersizliği, 7 hasta yanık şoku, 4 hasta kalp yetmezliği, 1 hasta kanama diatezi ve 1 hasta multiple travma nedeniyle kaybedilmiştir. Yanık oranı artışı, inhalasyon hasarı varlığı, pnömoni, ABY, sepsis ve septik şok mortaliteyi, mekanik ventilasyon süresi ve yoğun bakımda kalış süresini istatistiksel olarak anlamlı arttıran kötü prognostik faktörlerdir (p<0,01; p<0,005). Prognostik faktörlerin bilinmesi hasta yakınlarını doğru bilgilendirmemizi, gereksiz tedavilerden kaçınmamızı, etkili tedavi stratejileri ile bu faktörleri önleyip olumsuz etkilerinin azaltılmasını sağlar.