Yapay sinir ağları ile talep tahminleme: elektrikli otomobiller

Bu çalışma, elektrikli araçların sigorta sistemleri üzerindeki teknik, davranışsal ve yapısal etkilerini çok boyutlu bir yaklaşımla incelemekte; aynı zamanda yapay sinir ağı tabanlı bir talep tahmin modeli geliştirerek sektöre stratejik katkı sunmayı amaçlamaktadır. Elektrikli araçların batarya sistemleri, yüksek voltajlı motorları ve yazılım kontrollü yapıları, geleneksel içten yanmalı araçlara göre farklı risk profilleri oluşturarak sigorta sektöründe yeni teminat türlerini zorunlu hale getirmektedir. Saha verileri, batarya arızaları (%42), elektrik kaynaklı yangınlar (%25) ve şarj altyapısı hasarları (%18) gibi yeni nesil risklerin yüksek frekansla ortaya çıktığını göstermektedir. Bu durum, elektrikli araç onarım maliyetlerini 2-3 kat artırmakta; sigorta şirketlerini ürün yapılarını yeniden tasarlamaya yönlendirmektedir. Ayrıca, Türkiye'de elektrikli araç kullanıcılarının %72'si kasko sigortası yaptırırken, bu oran içten yanmalı araç kullanıcılarında %58'de kalmaktadır. Bu fark, risk farkındalığı ve teminat tercihinde yaşanan zihinsel dönüşümün göstergesidir. Tez kapsamında geliştirilen yapay sinir ağları modeli, gelir düzeyi, çevresel bilinç, yaş grubu, sigorta farkındalığı, enerji maliyetleri ve fiyat/performans dengesi gibi çok sayıda bağımsız değişkeni kullanarak yüksek doğrulukla tahminleme yapmıştır. Modelin kurulumu Python ortamında TensorFlow kütüphanesiyle gerçekleştirilmiş, Rectified Linear Unit aktivasyon fonksiyonu ve Adaptive Moment Estimation optimizasyon algoritması kullanılmıştır. Model 500 epoch boyunca eğitilmiş, erken durdurma tekniği ile aşırı öğrenme riski minimize edilmiştir. İstanbul'un Kadıköy, Ataşehir ve Maslak gibi ilçelerinde elektrikli araç sahipliğinin %15'in üzerinde, kasko yaptırma oranlarının ise %80'e yakın olduğu tespit edilmiştir. Tüketici davranışları analizinde, gençlerin dijital sigorta platformlarına yöneldiği, orta yaş grubunun maliyet-etkin çözümler aradığı, ileri yaş grubunun ise güvenlik odaklı hareket ettiği belirlenmiştir. Ayrıca, çevresel kaygılar, sosyal statü algısı ve TOGG gibi yerli üretim markalara duyulan güven, elektrikli araç satın alma kararlarını etkileyen önemli psikososyal faktörler arasında yer almıştır. Sonuç olarak, elektrikli araçların sigorta sektörüne etkisi yalnızca teknik dönüşümle sınırlı kalmayıp, pazar dinamikleri, tüketici eğilimleri ve kamusal politikalarla iç içe geçen sistemsel bir değişimi temsil etmektedir. Sigorta şirketlerinin yapay sinir ağı tabanlı tahmin modellerini stratejik planlama süreçlerine entegre etmesi, kamu yatırımlarının şarj altyapısına yönlendirilmesi ve üreticilerin fiyat/performans odaklı stratejiler geliştirmesi