Yapay zeka ve biyometrik verilerin işlenmesi

Bilgi teknolojilerinin tedarik zincirlerinin tamamında yaygın olarak uygulanmasıyla birlikte iş yapma biçimleri değişmeye başlamıştır. Mevcut üretim süreçleri dijital üretim süreçlerine dönüşmekte, üretim süreçlerinde hızla otomasyona geçilmektedir. Endüstriyel çağ şeklinde ifade edilen bir dönüşüm hareketi yaşanmaktadır. Bu Sanayi Çağı' nda yeni bir paradigmanın başlangıcı anlamına gelmektedir. Söz konusu dönüşüm hareketi, Dördüncü Sanayi Devri (4th Industrial Revoluation), Endüstri 4.0 (Industry 4.0) olarak isimlendirilmektedir. Günümüzde Endüstri 5.0' dan bahsedilmektedir. Endüstri 5.0 üretim süreçlerinde yapay zekânın kullanıldığı aşamayı ifade etmektedir. Endüstri 4.0' ın ilerleyen aşamalarında ve Endüstri 5.0 sürecinde yapay zekâ sistemlerinin, makine öğrenmesi tekniği ve derin öğrenme tekniği ile büyük miktarda veriyi inceleyebilmesi, insan tarafından gerçekleştirilen bir müdahale veya yönlendirme olmaksızın insanlar gibi öğrenebilmesi, geleceğe dönük tahminlerde bulunabilmesi ve böylece üretim süreçlerinin optimize edilmesi hedeflenmektedir. Yapay zekânın isim babası olarak bilinen John McCarthy' e göre yapay zekâ, akıllı makineler ve özellikle akıllı bilgisayar programları yapan bilim ve mühendislik alanıdır. Yapay zekâ, insanlık tarihinin seyrini değiştirebilecek nitelikte bir teknolojik gelişmedir. Bu teknolojik gelişme ile insanlar tarafından gerçekleştirilen iş ve işlemlerin daha hızlı, daha doğru ve daha verimli gerçekleştirilmesi hedeflenmektedir. Her geçen gün yapay zekâ sistemlerinin verileri analiz etme ve kullanma gücü artmaktadır. Bu durum beraberinde birtakım endişe ve problemlerin doğmasına sebebiyet vermektedir. Durum böyle bir hal alınca kişisel verilerin korunması ayrıca önem arz eden bir meseleye dönüşmüştür. Öğretide Endüstri 4.0 teknolojilerine uyum sağlanırken kişisel verilerin korunmasına yönelik düzenlemelere de uyum sağlanması gerektiği özellikle vurgulanmaktadır. Kişisel veriler özel nitelikli kişisel veriler ve genel nitelikli kişisel veriler olmak üzere iki gruba ayrılmaktadır. Özel nitelikli kişisel veri kategorilerinden biri de biyometrik verilerdir. Biyometrik verilerin bazı sistemlerce, özel olarak işlenip sistematik bir biçimde birleştirilmesi sonucunda kapsamlı kişilik profilleri oluşturulabilmektedir. Bu veriler kişiye özgü ve tek olma özelliği sayesinde bir kişinin diğer kişilerden doğrudan ayırt edilmesini sağlamaktadır. Örneğin kişinin biyometrik verilerinden biri olan parmak izi sadece kişiye özgüdür ve bu parmak izinden hareketle kişinin kimliği şüpheye yer verilmeyecek şekilde tespit edilebilmektedir. Yapay zekâ sistemlerinin başlı başına hukuk sistemleri bağlamında çeşitli belirsizlik bünyesinde barındırmaya devam ettiği göz önünde bulundurulduğunda yapay zekâ sistemleri tarafından biyometrik verilerin işlenmesinden doğan karmaşık problemlerin çözümünün ne kadar zor olduğu anlaşılmaktadır. Kanaatimizce henüz bu sistemler ve bu sistemler tarafından biyometrik verilerin işlenmesi hususuna ilişkin net, sınırları belli değerlendirmeler yapılması oldukça güçtür. Bununla birlikte teknolojik gelişmeler durdurulamaz bir hızla gerçekleşmektedir. Bu gelişmeler neticesinde hukukun değişime uğramayacağı beklenilemez. Çalışma kapsamında ise, yapay zekâ sistemlerinin biyometrik verileri işlemesi konusu, mevcut ulusal ve uluslararası düzenlemeler ışığında ele alınarak incelenmiş, kişisel veri işleme temelli yapay zekâ sistemlerinin tasarlanması, geliştirilmesi ve kullanılması sürecinde "insan onuru" kavramının değer kaybetmemesi yaklaşımından hareketle değerlendirmelerde bulunulmaya çalışılmıştır.