Yapıcı sapma davranışlarının öncülleri: Otel işletmeleri çalışanları üzerinde karma bir araştırma

Bu tez çalışmanın temel amacı, yapıcı sapma davranışlarına etki eden öncüllerin neler olduğunu ortaya koymaktır. Karma araştırma yönteminin benimsendiği çalışma, iki aşamalı analiz yöntemi üzerinden gerçekleştirilmiştir. Birinci aşamada nitel veriler ile ortaya bir model koyulurken, ikinci aşamada söz konusu modelin geçerliliği nicel veriler ile test edilmiştir. Tez çalışmasının birinci aşaması, nitel araştırma boyutunu oluşturmaktadır. Nitel araştırma çerçevesinde Antalya ilinde faaliyet gösteren beş yıldızlı otel işletmelerindeki toplam 9 çalışandan araştırmacı tarafından oluşturulan yarı yapılandırılmış görüşme formu ile veriler elde edilmiştir. Elde edilen veriler ile yapıcı sapma davranışlarının öncüllerini ifade eden yapısal bir model oluşturulmuştur. Modelde yapıcı sapma davranışlarını etkileyen faktörler bireysel ve örgütsel olmak üzere iki boyuttan oluşmaktadır. Bireysel faktörler içerisinden beş faktör kişilik özellikleri ve kontrol odağı yer alırken, örgütsel faktörler içerisinde algılanan örgütsel destek ve örgütsel güven yer almaktadır. Tez çalışmanın ikinci aşamasını nicel araştırma boyutu oluşturmaktadır. Nicel araştırma boyutunda, nitel araştırma sayesinde ortaya koyulan modelin geçerliliği test edilmiştir. Bu kapsamda, Antalya ilinde faaliyet gösteren beş yıldızlı otel işletmelerindeki toplam 403 çalışandan anket tekniği ile veri toplanmıştır. Modelin test edilmesi için Yapısal Eşitlik Modellemesi'nden (YEM) faydalanılmıştır. Yol analizi ile elde edilen bulgulara göre, yapıcı sapma davranışlarını etkileyen faktörler sırasıyla; kontrol odağı, algılanan örgütsel destek ve örgütsel güven değişkenleri olarak belirlenmiştir.