Yapısal kırılma ve Fourier Eşbütünleşme Analizi: Türkiye'de Çevresel Kuznets Eğrisi hipotezinin geçerliliğinin sınanması

Zaman serileri analizinde serilerin durağanlık özelliği ve eşbütünleşme ilişkisinin belirlenmesi için farklı yaklaşımlar kullanılmaktadır. Bu kapsamda yapısal kırılmanın meydana getireceği etkinin analiz sürecine dahil edilmemesi birim kök ve eşbütünleşme ilişkisinin tespitinde yanıltıcı sonuçlara ulaşılmasına neden olabilmektedir. Bu değişimleri yakalayabilmek için yapısal kırılmayı dikkate alan birim kök ve eşbütünleşme testlerinin yanı sıra, son yıllarda yapısal kırılmaların bilinmeyen formlarının Fourier fonksiyonları aracılığıyla modellendiği testler kullanılmaktadır. Bu çalışmada ekonomik büyüme ile çevresel kirlilik arasında ters U formunda bir ilişki olduğunu ifade eden Çevresel Kuznets Eğrisi hipotezinin geçerliliği araştırılmaktadır. Bu amaçla serilere yapısal kırılmalı birim kök testleri ve fourier birim kök testleri uygulanmış ve değişkenlerin durağanlık durumları incelenmiştir. Birinci farkında durağan olduğu anlaşılan değişkenler arasındaki uzun dönemli ilişkinin varlığı araştırılmıştır. Bunun için yapısal kırılmalı eşbütünleşme testleri ile bilinmeyen kırılma sayısının ve formunun fourier fonksiyonları aracılığıyla modellendiği Banerjee vd. (2017) eşbütünleşme testi uygulanmıştır. Eşbütünleşme ilişkisinin tespit edilmesi ile uzun dönem katsayılarının belirlenmesi için Dinamik En Küçük Kareler (DOLS) ve Tam Değiştirilmiş En Küçük Kareler FMOLS yöntemi kullanılmıştır. Elde edilen uzun dönem katsayıları gelir ile çevresel kirlilik arasındaki ilişkinin ters U formunda olduğunu göstermekte ve Türkiye'de Çevresel Kuznets Eğrisi hipotezinin geçerliliğini destekler niteliktedir. Analiz sonuçlarına göre, modele dahil edilen kişi başına düşen enerji tüketimi miktarının ve kentsel nüfus artışının karbon emisyonunu arttırıcı etkisi olduğu anlaşılmaktadır.