Yarı kurak havzalarda düşük akışların analizi (Söğütözü Deresi ve Terme Çayı havzaları örneği)

Bu çalışmanın amacı, Çankırı ili Söğütözü Deresi ve Terme Çayı Havzalarında kurak dönemde oluşan düşük akışların fiziksel, kimyasal ve hidrolojik analizlerini yaparak, bu havzalardaki su kalitesinin debi ile ilişkilerini tespit etmektir. Havzaların karakteristikleri, su kalitesi ölçümleri ve trend analizleri yardımıyla düşük akışların nedenlerini ve sonuçlarını ortaya koymaktır.Kurak dönemde akarasularda oluşan düşük akışlar gerek kullanım gerekse ekosistem için büyük önem taşımaktadır. Bu suyun en verimli şekilde kullanılması için gerekli çalışmalar yapılmalıdır. Bu amaçla öncelikle her iki havzada 1967-2010 yılları arasını kapsayan 43 yıllık döneme ait günlük ortalama akış verilerinden yararlanılarak düşük akış hesaplamaları yapılmıştır. Elde edilen verilere göre havzalara ait düşük akışların görüldüğü yaz aylarında (Nisan-Temmuz) her hafta aynı gün ve aynı saatte su örneklemesi yapılmıştır. Ayrıca her yıl için hesaplanan düşük akış indis değerlerinde yıllar itibari ile bir trendin olup olmadığı incelenmiştir. Araştırma dönemi içerisinde alınan toplam 28 adet su örneğinde düşük akış debisi ile su kalitesi arasındaki ilişkileri belirlemek amacıyla 18 parametre üzerinden fiziksel ve kimyasal analizler yapılmıştır.Sonuç olarak Söğütözü Deresi havzasında debi ile fenolftalein alkalinitesi, toplam sertlik, kalsiyum sertliği, nitrat, bulanıklık, pH ve tuz arasında; Terme Çayı Havzasında ise debi ile metiloranj alkalinitesi, ortofosfat, nitrat, bulanıklık, pH, sıcaklık, elektriksel iletkenlik ve tuz arasında anlamlı bir korelasyon olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Düşük akış hesaplamalarında kullanılan 5 farklı indisten (Q95, Q90, Q75, Q50 ve 7Q1) sadece Q95 Akış Süreci İndisi için anlamlı bir trendin var olduğu görülmüştür.