Yaratıcı şehirler ve gastronomi: İzmir'in yaratıcı şehirler ağına katılımı üzerine bir araştırma

Katılımcı bir turizm faaliyeti aracılığıyla turistlere ziyaret ettikleri destinasyonun kültürünü, inançlarını ve yaşam tarzlarını anlamaları için farklı bir deneyim yaşama imkânı sunan yaratıcı turizm, turistlere yaratıcı yönlerini geliştirme olanağı sağlarken, destinasyonların ise (özellikle küçük/kırsal alanların) kalkınmalarına katkı sağlar. 1990'lı yıllar itibariyle daha net ortaya çıkmaya ve gelişmeye başlayan yaratıcı turizm, ülkelerin ve bölgelerin, sahip oldukları tarihi ve kültürü korumalarına ve gelecek nesillerine aktarmalarına yardımcı olmaktadır. Yaratıcı turizm; geleneksel turizm modellerine olan memnuniyetsizliğin artması, turistlerin yeni deneyim arayışı içinde olması hem ev sahibi destinasyon hem de turistlerin yaratıcılığının turizmin sürdürülebilir gelişimi için önemli bir potansiyel kaynak olduğunun farkedilmesi sebebiyle tüm dünyada nispeten benimsenen yeni bir niş haline gelmiştir ve birçok destinasyon yaratıcı turizm faaliyetlerini geliştirmek için çalışmaktadır. Yaratıcı turizm faaliyetlerinin bazıları, turistleri ve yerel halkı birbirine bağlamayı amaçlayan yerel ve uluslararası ağlar tarafından sağlanmaktadır. Bu ağlardan biri de 2004 yılında UNESCO tarafından kurulmuş olan "UNESCO Yaratıcı Şehirler Ağı"dır. Yaratıcı Şehirler Ağı, dünyanın birçok yerinden farklı temalarla ağa katılan şehirlerin birbirleriyle iş birliği içinde tanıtımında ve gelişmesinde aktif rol oynayan bir girişimdir. Yaratıcı Şehirler Ağı, dünyadaki kültürel kümelenmelerle bilgilerini ve uygulamalarını paylaşırken bir yandan da yaratıcı endüstriler alanındaki varlıklarını ortaya çıkarmak isteyen tüm şehirlere açıktır. Bu çalışma, UNESCO Yaratıcı Şehirler Ağına İzmir şehrinin katılım potansiyelini değerlendirmek amacıyla yapılmıştır. Bu amaçla, şehrin turizm potansiyeline ve gastronomi kimliğine hâkim olduğuna inanılan paydaşların fikirlerine danışarak, şehrin sahip olduğu gastronomik değerleri ortaya koymak, UNESCO Yaratıcı Şehirler Ağı kapsamında değerlendirildiğine şehrin konuyla ilgili artı ve eksilerini incelemek ve eksik görülen yanlarına dikkat çekerek neler yapılabileceğine dair çözüm önerileri sunmak hedeflenmiştir. Toplumların sahip olduğu kültürel değerleri koruması ve gelecek nesillere aktarması açısından kültür turizmine göre daha sürdürülebilir olan yaratıcı turizm aynı stratejik hedeflere sahip olan UNESCO Yaratıcı Şehirler Ağı tarafından da önemsendiği için bu ağa dahil olmak oldukça önemlidir. Sahip olduğu kültürel zenginliğe dikkat çekip tanınırlığını ve gelecek nesillere aktarımını sağlaması açısından İzmir'in böyle bir ağa dahil olması ve şehirdeki paydaşların fikirleri alınarak konunun öneminin vurgulanması araştırmanın önemini oluşturmaktadır. Çalışmada nitel araştırma yönteminden yararlanılmış, birinci ve ikinci bölümde doküman inceleme yapılmış, verilerin toplanması kısmında ise görüşme teknikleri kullanılmıştır. Amaçlı örnekleme metodu ile şehrin turizm potansiyeline ve gastronomik kimliğine hâkim olduğu düşünülen 25 paydaşa ulaşılmıştır. Araştırmanın bulgularına göre; İzmir'in UNESCO Yaratıcı Şehirler Ağına katılma potansiyeline sahip olduğu sonucuna varılmıştır ancak ağa katılmadan önce şehrin değerlerinin ortaya çıkarılması ve bunun için ilgili kurum ve kuruluşların ortak paydada buluşup işbirliği ve uyum içinde çalışması gerektiği konusunda ortak bir kanı ortaya çıkmıştır.