Yatırım projelerinin değerlendirilmesinde bulanık tabanlı bir yaklaşım

Kalkınma, toplum fertlerinin yaşam kalitelerindeki iyileşme olarak ifade edilmektedir. Ülkenin kalkınmasında önemli rol oynayacağı düşünülen projelerin bir kısmı, doğrudan kamu tarafından uygulandığı gibi, bazı durumlarda ise kamu, bölgenin kalkınması için önemli gördüğü alanlarda, özel sektör tarafından yapılacak yatırımları teşvik eder. Kamu tarafından, özel sektör yatırımlarını teşvik etmek amacıyla kullanılan kaynaklardan biri de hibe destekleridir. Kamu kaynağının etkin bir şekilde kullanılabilmesi amacıyla, hibelerin tahsis edileceği projelerin belirlenmesi süreci oldukça önemli bir husustur. Desteklenecek projelerin belirlenmesinde dikkate alınması gereken bir diğer husus da bölgeler arasındaki sosyoekonomik gelişmişlik farkının azaltılmasıdır. Dolayısıyla, hibe destekleri dağıtım süreci pek çok faktörün dikkate alındığı bir çok ölçütlü karar verme sürecidir. Bu çalışmada, kamu tarafından desteklenecek projelerin seçilmesi için bir karar destek modeli geliştirilmiştir. Model kapsamında, değerlendirmelerin daha hassas ve etkin olabilmesi için bulanık mantık yaklaşımı kullanılmıştır. Modelde, kriter ağırlıklarının belirlenmesi adımında, çalışmanın başlangıcında literatürde örneği bulunmayan, Aralık Tip-2 Bulanık Analitik Hiyerarşi Süreci, alternatiflerin değerlendirilmesi adımında ise Aralık Tip-2 TOPSIS yöntemi kullanılmıştır. Gerçek hayatta karşılaşılan ölçüm zorluklarının giderilmesi için modelde tip-2 bulanık kümeler ile gerçek sayılar eş zamanlı olarak kullanılmıştır. Buna ilave olarak, bu çalışmada bölge içi gelişmişlik farkını azaltmak amacıyla, kamu kaynaklarının az gelişmiş şehirlere öncelikli olarak tahsis edilebilmesi için şehirleri, sosyoekonomik gelişmişlik seviyelerine göre sıralayan bir model geliştirilmiştir. Modelin daha iyi anlaşılabilmesi için Orta Karadeniz Kalkınma Ajansı'nda gerçek veriler üzerinden uygulama yapılmıştır.