Yatırımcıların davranış eğilimlerinin bireysel yatırım kararına etkisi, finansal okuryazarlık ve risk algısının rolleri üzerine bir araştırma

Klasik ekonomi ve finans teorileri, bireylerin tüm bilgileri mantıklı şekilde değerlendirip tutarlı kararlar aldığını öne sürse de, bu yaklaşımlar irrasyonel finansal davranışları açıklamakta yetersiz kalmaktadır. Literatür, piyasaların işleyişini ve yatırım kararlarının dinamiklerini inceleyerek basit yatırım kuralları sunmasına rağmen, bu kuralların tutarlı şekilde uygulanamadığı gözlemlenmektedir. Davranışsal finans, yatırımcıların duygusal tepkiler, finansal okuryazarlık eksiklikleri ve risk algısı gibi faktörlerle rasyonel karar süreçlerinden sistematik olarak sapabileceğini vurgulamaktadır. Bu bağlamda, yanlış zamanlama, aşırı işlem yapma ve irrasyonel eğilimler yaygın olarak görülmektedir. Bu çalışmanın amacı, bu sapmaları anlamaya yönelik kapsamlı bir çerçeve sunarak yatırım kararlarını etkileyen unsurların daha iyi analiz edilmesine olanak sağlamaktır. Bu çalışmada, bireysel yatırımcıların davranışsal finans eğilimlerinin yatırım kararlarına etkileri incelenmiş; finansal okuryazarlık ve risk algısının bu etkilerdeki düzenleyici ve aracı rolleri değerlendirilmiştir. Araştırma, İstanbul'da yaşayan 19 yaş ve üzeri 841 bireysel yatırımcıyla anket yöntemiyle gerçekleştirilmiştir. Analiz sonuçlarına göre, kendine aşırı güven, kontrol yanılsaması, pişmanlıktan kaçınma, sürü davranışı ve kendini kontrol etme eğilimlerinin bireysel yatırım kararlarını olumlu yönde etkilediği tespit edilmiştir. Finansal okuryazarlık ve risk algısının, davranışsal finans eğilimlerinin bireysel yatırım kararlarına etkisinde düzenleyici ve aracı roller üstlendiği bulunmuştur.