Yaver-i Ekrem Nusret Paşa'nın hayatı ve muhacirlerin iskânına yönelik icraatları

Sultan II. Mahmud'un himayesinde eğitim görerek memuriyet hayatına başlayan Nusret Paşa, Sultan II. Abdülhamid dönemi de dahil olmak üzere uzun yıllar çeşitli kademelerde devlete hizmet etmiştir. Sırbistan ve Resmo gibi stratejik konumlarda hudut komutanlığı yapan Nusret Paşa, ayrıca valilik görevleri de icra etmiştir. Yürütmüş olduğu askeri ve idari görevleri sırasında gösterdiği başarılardan ötürü merkezi hükümet tarafından himaye altında tutulan Nusret Paşa, özellikle Anadolu'ya akın akın gelen muhacirlerin himayesi, iskân ve iaşesinin sağlanması konusunda gerek içeride gerekse yabancı devletler nezdinde taltife mazhar olmuştur. Bu çalışma Osmanlı Devleti'nin siyasi ve ekonomik anlamda zor günlerden geçtiği bir süreçte binlerce insanın gerçekleştirdiği göç karşısında nasıl hareket ettiği, hangi önlemleri aldığı, iskân ve iaşe meselesinde ne tür pratik çözüm önerileri geliştirdiğini, bizzat bu meselelerle ilgilenen Nusret Paşa üzerinden incelemeyi amaçlamaktadır. Her ne kadar Nusret Paşa'nın hayatına ve fikirlerine bu çalışma içerisinde değinilecek olsa da çalışmanın ağırlığını Nusret Paşa'nın muhacirlere yönelik faaliyetleri oluşturacaktır. Osmanlı Arşivlerinin sunduğu belgeler yanında temin edilen müteferrik evraklar ve araştırma inceleme eserler de kullanarak konu ve süreç bütünlüğü kronolojik olarak aktarılmaya çalışılacaktır. Nusret Paşa'nın göçmenlerin iskanı konusunda yürüttüğü faaliyetler konusunda gösterdiği azami özen ve çoğu zaman inisiyatif alarak hareket etmesi kimi zaman devletin diğer üst düzey bürokratları ile sorunlar yaşamasına sebebiyet verse de özellikle gösterdiği insani tavır ve hızlı karar verme yeteneği, devletin çıkarını da düşünerek ortak bir yol bulma çabaları, Osmanlı yönetiminin tüm bu zorlu süreci başarılı bir şekilde yürüttüğünü göstermektedir. Muhacirlerin iskân ve iaşesi konusunda ise Nusret Paşa'nın üst düzey bir başarı gösterdiği görülmektedir.