Yazılı kaynaklar ışığında Tuwanuva/Tyana

Niğde İli Bor İlçesi Kemerhisar Beldesi'nde yer alan Tyana Antik Kenti MÖ II. binyıldan günümüze kadar yerleşim görmüş önemli bir kent olarak karşımıza çıkmaktadır. Asurca tabletlerde Tuhana/Tuwana olarak geçen kent Hitit çivi yazılı metinlerde Tuwanuwa olarak bilinmektedir. Özellikle Geç Hitit Dönemine ait bilgilerin büyük kısmını başta sayıları 20 bini aşan kil tabletlerden ve ele geçen diğer arkeolojik buluntulardan öğrenmekteyiz. Asurluların Anadolu ile ticari münasebetleri yaklaşık 250 yıllık bir süreci kapsamaktadır. Tyana kenti bugün her ne kadar Roma ve Bizans dönemleri ile ön planda olsa da kentin tarihi geçmişi ve 2021 yılında ilk defa ele geçen arkeolojik buluntular, Asur Ticaret Kolonileri Çağı'ndan beri kesintisiz yerleşim gördüğünün kanıtı olarak karşımıza çıkmaktadır. Geç Hitit Döneminde en büyük krallıklardan biri olan Tabal Bölgesi, o dönemde siyasi güç elde etmiş kentlerden biri olarak görülmektedir. Tabal Bölgesi'nin başkenti antik kaynaklarda ve çivi yazılı belgelerde Tuwanuwa, Kral Warpalawas ise bu bölgenin kralı olarak bilinmektedir. Tyana kenti bugün kazı çalışmaları halen devam etmekte olup modern yerleşme ile iç içe olan antik kentin kalıntıları büyük ölçüde toprak altındadır. Tyana lokalizasyonunda klasik dönemler öncesi arkeolojik verilere bugüne kadar ulaşılmamış olması, kentin klasik dönemler öncesi kültür varlığında soru işareti bırakmıştır. Tez konusunu oluşturan arkeolojik buluntular ve antik kaynaklar aracılığı ile kentin klasik dönemler öncesine ışık tutacak önemli veriler bir araya getirilmiş ve tez çalışması içerisinde değerlendirilmiştir. Bununla beraber antik ve modern dönem yazarlarının kent ile ilgili verdikleri birçok bilgiyi antik kaynaklar aracılığı ile edinmekteyiz ve bu bağlamda yazılı belgelerin modern yüzünü oluşturan seyahatnameler hiç şüphesiz en önemli kaynaklar arasında yer aldığı açık bir gerçektir.