Yeni bir kentsel mekanın göstergesi olarak Taksim Gezi Parkı eylemleri

Mekansal ilişkiler toplumsal ilişkilerin izdüşümü olarak kendisini yeniden örgütlemektedir. Bu anlamı ile her toplumsal dönem kendi mekansal dilini oluşturur. Bu bağlamda mekansal ilişkileri toplumsal ilişkiler için bir analiz nesnesi olarak ele alabiliriz. Kapitalizmin mekânları, bir yandan soyutlama ve temsillerle devletin rasyonel temellerini sağlamlaştırır, diğer yandan ise çelişkileriyle, farklı ve farklılaştırıcı direniş pratiklerinin de yuvası durumundadır. Kentin düz çizgilerine, okunabilir ve rasyonel kent yaklaşımına karşı kentin bir direniş alanına dönüşme süreci gündelik yaşam pratikleri ve bilinçli eylemlerle gerçekleşir. Bu direniş pratikleri "mekanın sınırlandırılmasına ve zamanın ele geçirilmesine yönelik egemenin pratiğine ihlaller toplamı" olarak tanımlanabilir (Bulduruç, 2009). Direniş pratikleri kapanan mekanlarda yarıklar oluşturmaya çalışır. Bu pratikler sayesinde mekanlar direniş mekanları haline gelirler. Tez kapsamında; Gezi Parkı eylemlerinin nedensel arka planını oluşturan iktidarın "soyut mekan" oluşturma çabası ve tahakküm pratikleri ile direniş süreci ile oluşan "yaşayan mekan" pratiklerinin incelenmesi hedeflenmektedir. Taksim çok boyutlu bir biçimde, iktidarın kentsel tahakkümü ve karşı pratiklerin gözlemlenmesi için çok sayıda analiz nesnesi sunmaktadır. Gezi Parkı'nın içinde bulunduğu Taksim kentsel bir merkez olarak önem taşımaktadır. Bu önemi oluşturan ana etkenler onun, kentsel rant alanı olarak değeri ve ideolojik olarak ise kent algısı oluşturma sürecindeki konumudur. Gezi eylemleri ise bu kentsel merkezde, kent hakkının kolektif bir hak olarak kullanılması pratiği açısından bir dönüm noktasını işaret eder. Zira Gezi eylemleri, iktidarın hoyratça dayattığı kentsel planlamaya karşı toplumsal bir karşı duruş ve aynı zamanda "kent hakkından kentsel devrime" giden yolda bir dönüm noktasıdır. Direnme pratikleri; kent kimliğinin korunması, mekansal belleğe bağlılık, ya da yerinden edilmeye karşı bir duruş olarak ortaya çıkabilmektedir. Aynı şekilde farklı nedensel çerçeveler içerisinde üretilen söz konusu pratiklerin mekan üzerindeki dönüştürücülüğünün ölçeği, etkisi ve sonuçları da farklılaşmaktadır. Gezi Parkı eylemleri bu farklı kategorideki eylemsel davranışları içerisinde barındırdığı gibi, bu eylemlerin ve davranışların sonucu olma özelliğini de taşımaktadır. Bu bağlamda iktidara ait olan mekansal dilin çözümlenmesi, karşı pratiklerin mekansal olanaklarının ve dönüştürücü sonuçlarının incelenmesi güncel olarak kentsel dönüşüm süreçleri ve karşı pratiklerin anlaşılmasına katkı sağlayacaktır. Taksim Gezi Parkı eylemleri oldukça fazla veri ihtiva eden bir kentsel ve mekansal analiz nesnesi durumundadır. Bu anlamı ile tez çalışması Gezi Parkı eylemleri üzerinden kent, kent hakkı ve dönüşüm süreçlerine dair kavramsal ve güncel bir yeniden okuma oluşturmak hedefindedir.