Yeni bir siyasal iletişim alanı: Genç seçmenlerin siyasallaşma aracı olarak Twitch.tv kullanımı

Twitch.tv, yayıncıların oynadıkları video oyunları veya ürettikleri içerikleri izleyicilerle gerçek zamanlı olarak paylaşmalarına olanak tanıyan, yayıncının kendisinin bir kamera görüntüsü aracılığıyla diğer izleyicilerle paylaştığı 2011 yılında kullanıma sunulan canlı akış web sitesidir. (Harpstead vd., 2019; Twitch, 2022; Hamilton vd, 2014; Scully-Blaker vd., 2017). Bu platformda kullanıcılar, video oyunları oynama, sadece sohbet etme, konuşma ve oyun programları yapma, hatta çeşitli günlük aktiviteleri yaparken kendilerini yayınlama imkânı bulmaktadırlar. Twitch.tv, internet kullanıcılarını siteye çekmek için yayıncılar tarafından oluşturulan birbirinden farklı içeriklere güvenmektedir. Twitch.tv, kullanıcılarına istedikleri her türlü içeriği canlı olarak yayınlayabilecekleri bir platform sağlamakta ve bu sayede milyonlarca kişinin bir araya gelip etkileşim kurmasına yardımcı olan öncü bir platform olarak karşımıza çıkmaktadır. Twitch.tv'nin bir canlı akış platformu olarak nasıl algılandığı incelendiğinde, insanların çoğu, platformu bir oyun portalı olarak gördüğü veya onu oyun kültürü ile ilişkilendirdiği anlaşılmaktadır. Bununla birlikte, geçmişte platform büyük ölçüde video oyunu oyuncuları ve izleyicilerine yönelik olarak pazarlanmakta ve bu platform bu konuya ilgi duyanlar tarafından kullanılmaktadır. Öte yandan Twitch.tv üzerine yapılan araştırmaların çoğu özellikle yayıncı ve izleyicinin rolüne, aralarındaki iletişim kalıplarına ve boyutlarına, platformun ekosistemine ve platformun hızlı bir şekilde yükselmesine işaret etmektedir. Mevcut araştırmalar da siyasal iletişim, bireylerin siyasallaşması ve siyasi katılımı konusunda yeterli çalışmaların olmadığını göstermektedir. Bunlara ek olarak, platformda artık siyasi figürlerin de yer alması Twitch.tv ve siyaset ilişkisine yönelik yapılan çalışmaları daha da önemli hale getirmiştir. İlk ortaya çıktığında video oyunu tutkunları için tasarlanan bu eş zamanlı video web sitesi, bu tez için yeni bir siyasal iletişim alanı olarak ele alınmıştır. "Yeni Bir Siyasal İletişim Alanı: Genç Seçmelerin Siyasallaşma Aracı Olarak Twitch.tv Kullanımı" başlıklı bu tezde Twitch.tv'nin ilk defa oy verecek genç seçmenlerin siyasallaşma sürecindeki etkisi ve yeni bir siyasal alan olup olmadığı araştırılmıştır. Bu bağlamda, yapılan masa başı araştırmalar ve keşif çalışmaları aslında Twitch.tv'nin özellikle gençlerin zaman geçirdiği bir platform olduğunu, siyasetçilerin çok yavaş da olsa bu platforma çeşitli yatırımlar yaptığını göstermektedir. Bu araştırmalara ek olarak, Twitch.tv içeriklerinin zaman içerisinde değişiklik gösterdiğini ve siyaset-gündem konularının bu platformda tartışıldığını ortaya koymuştur. Bu göstergeler göz önünde bulundurularak bu çalışmanın temel çıkış sorusu "Özellikle ilk defa oy kullanacak genç seçmenler Twitch.tv'yi siyasal bilgilenme ve siyasallaşma aracı olarak nasıl kullanmaktadır?" şeklinde belirlenmiştir. Tezin "Siyasal İletişim" başlıklı ilk bölümünde siyasal iletişim kavramı ile ilgili yapılmış temel çalışmalar ve sosyal medya çağında siyasal iletişimin nasıl kullanıldığı ele alınmıştır. Yine bu bölümde, siyasal iletişim kavramının ilk olarak kimler tarafından akademik çalışmalarda kullanıldığına, siyasal iletişime yönelik çeşitli tanımlamalara, kimlerin siyasal iletişim sürecinde rol aldığına, çağlar boyunca siyasal iletişimin nasıl değiştiğine yer verilmiştir. İlk bölüm detaylı bir şekilde analiz edildiğinde ve siyasal iletişime yönelik tanımlamalara bakıldığında, siyasal iletişimin karmaşık bir yapısının olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Farklı kuramcılar ve araştırmacılar tarafından yapılan tanımlamalara bakıldığında, siyasal iletişimin karmaşık bir kavramsal içeriğinin olduğu anlaşılmakla beraber geçmişten günümüze çeşitli formlarda kullanıldığı ve iletişimin bir türü olarak siyasal aktörler tarafından hem siyasetçilerle hem de seçmenlerle etkileşime girmek için bu alandan faydalanıldığı görülmektedir. Detaylı olarak ele alınan ve kavramsal çerçevesi belirlenen siyasal iletişim tanımlamaları kısmından sonra siyasal iletişim sürecine dahil olan aktörler detaylı bir şekilde açıklanmıştır. Siyasal iletişim sürecine dahil olan aktörlere bakıldığında, seçilmiş siyasi aktörlerin yanı sıra, örgütlü aktörlerin, medyanın ve seçmenlerin siyasal iletişimde aktif bir şekilde yer aldıkları detaylandırılmıştır. Tezin yine bu bölümünde, öncelikle Blumler ve Kavanah'ın (1999) yazdıkları makale ve sonrasında da 2016 yılında Blumler tarafından siyasal iletişimin dördüncü çağı makalesi temel kaynaklar olarak ele alınarak, siyasal iletişimin ilk üç çağı, sonrasında dördüncü çağı açıklanmış ve geçmişten günümüze kadar siyasal iletişimin gelişimi çağlar ekseninde analiz edilmiştir. Ek olarak, bu bölümünün sonunda popüler sosyal medya platformlarından YouTube ve Twitter gibi platformların, adayların seçmenlere doğrudan ulaşmasına ve destekçilerini harekete geçirmesine olanak sağladığı belirtilerek, sosyal medya çağında siyasal iletişim bağlamında Amerika Birleşik Devletleri'nde ve Türkiye'de Youtube ve Twitter kullanımı detaylandırılmıştır. Tezin ikinci bölümünde, genel anlamda Twitch.tv'nin ne olduğu 2021-2022 yılları arasındaki veriler baz alınarak açıklanmaya çalışılmıştır. İlk olarak, Twitch.tv'nin ortaya çıkışı ve tarihsel gelişimine vurgu yapılarak, ardından Justin.tv'den Twitch.tv'ye geçiş sürecinden bahsedilmiştir. Bu bölümde ayrıca, Twitch.tv'ye yönelik yapılan farklı tanımlamaların neler olduğuna da dikkat çekilmiştir. Twitch.tv'ye yönelik yapılan tanımlamalara incelendiğinde, toplulukların birbirileriyle eş zamanlı olarak etkileşime girdiği, stratejik iletişim için önemli bir canlı akışın olduğu ve sanal topluluklar için üçüncü alanlar oluşturması gibi özellikler açısından bu platform tanımlanmıştır. Daha sonrasında güncel veriler baz alınarak Twitch.tv'nin ve Twitch.tv kullanıcılarının temel özellikleri, Twitch platformunun ülkelere göre izleyici sayısı, kaç kişi tarafından izlendiği, aktif olarak yayıncı sayısı, Twitch.tv'de hangi kategorilerin popüler olduğu, Twitch.tv kullanıcılarının yaş gruplarına ve cinsiyete göre dağılımı detaylı bir şekilde açıklanmıştır. Bu bölümün sonunda ise bu tez konusunun temelini oluşturan siyasal iletişim ve siyasallaşma sürecinde Twitch.tv kullanımı dünyadan ve Türkiye'den örneklerle ele alınmıştır. Türkiye'de 14 ve 28 Mayıs 2023'te gerçekleşen seçimlerde platform kullanıcıları ve yayıncıları tarafından Twitch.tv'nin bir siyasal iletişim ve siyasallaşma alanı olarak nasıl kullanıldığı, Twitch.tv ve siyaset alanına bu kullanım biçimlerinin ne gibi katkı sundukları değerlendirilmiştir. Bu tezin "Yeni Bir Siyasal İletişim Alanı Olarak Genç Seçmenler Tarafından Twitch.tv Kullanımı" başlıklı üçüncü bölümünde ise, araştırmanın yöntemi, araştırmanın amacı, önemi, araştırmanın çıkış sorusu, hipotezleri, örneklemi ve kapsamı detaylandırılmıştır. Twitch.tv'nin sunduğu canlı akış özelliğinin siyaset alanında yeni yeni etkilerini göstermesi, bu alanın bize önemli bir araştırma alanı olduğunu da göstermektedir. Bu bağlamda bu tezin temel amacı, siyasetçilerin Twitch.tv platformunu yeni bir siyasal iletişim aracı olarak kullanmalarını, bu platformda yer almaya çalışmalarını, siyasetin bu platformda konuşulmasını ve bu yeni siyasal iletişim sürecine yönelik yaklaşımlarını Twitch.tv kullanıcılarının perspektifinden incelemektir. Niteliksel araştırma yönteminin kullanıldığı bu tezde, Twitch.tv ve siyasal iletişim ilişkisine yönelik oluşturulan araştırma sorularını cevaplamak için ilk önce kaynak taramasına, ardından gençlerin bu platformu neden, nasıl ve ne şekillerde kullandıklarını anlayabilmek için yarı yapılandırılmış çevrimiçi derinlemesine görüşme tekniğine başvurulmuştur. Bu bağlamda, GoogleDocs aracılığıyla teze katılım sağlamak isteyen 210 kişiden "Daha önce oy kullanmadım" ifadesini işaretleyen 99 kişiyle GoogleDocs üzerinden paylaşmış oldukları e-posta adresi üzerinden iletişime geçilmiştir. E-posta yoluyle dönüş sağlayan ilk 18 kişi ile görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Ardından, görüşmeye katılan 18 katılımcıya, daha önce oy kullanmamış Twitch.tv izleyicisi olan kişileri tanıyıp tanımadıkları sorularak bu sayede 13 kişiye daha ulaşılmıştır. Bu bağlamda, farklı sosyal medya platformlarındadan yapılan paylaşımlar aracılığıyla katılım sağlayan 18 kişiyle görüşmeler gerçekleşmiştir. Akabinde niteliksel araştırma yönteminde örneklem oluşturmak için kullanılan yöntemlerinden biri olan kartopu tekniğinin dijital versiyonu olan çevrimiçi kartopu yöntemi ile 13 kişiyle daha görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Bu bağlamda, örneklemde yer alan 31 Twitch.tv kullanıcısı (22 Erkek – 9 Kadın) ile 05.04.2023- 11.04.2023 tarihleri arasında yarı yapılandırılmış çevrimiçi görüşmeler gerçekleştirilmiş olup, bu görüşmeler ortalama 35 dakika sürmüştür. Bu çalışmada, derinlemesine görüşmeler sonucunda elde edilen bulgular alt başlıklar halinde analiz edileceği için bir niteliksel araştırma tekniği olan betimsel analiz yaklaşımı kullanılmıştır. Twitch.tv'nin bir siyasal iletişimin ve siyasetin yer aldığı bir alan olup olmadığı, Twitch.tv'nin sağladığı olanaklar, Twitch.tv'deki kategorilerin dönüşümü, siyasetçilerin Twitch.tv kullanımı, kullanıcıların siyasallaşma ve siyasi tutum gelişimi gibi tartışmalar elde edilen bulgularda detaylandırılmıştır. Araştırmanın üçüncü bölümünde ek olarak, uzun bir literatür taraması hakimdir. Literatür kısmının bu kadar kapsamlı olmasının temel nedenleri Türkiye'de Twitch.tv hakkında yapılan çalışmalara pek önem verilmemesi, platformun siyasal iletişimle olan yakın temasının göz ardı edilmesi ve bu alandaki akademik çalışmaların az olmasıdır. Bu sebeple, Twitch.tv'ye dair farkındalığı arttırmak ve alanda yapılan çalışmaları okuyucuya gösterebilmek için literatür kısmına detaylı bir şekilde yer verilmiştir. Bulguların analizi sonucunda Twitch.tv'nin, önemli potansiyeli olan yeni bir siyasal iletişim alanı olarak karşımıza çıktığı sonucuna ulaşılmıştır. Kullanıcılarıyla beraber değişip gelişen ve farklı içerik temalarının da zamanla öne çıktığı görülen bu platformun etkin bir şekilde kullanıldığında, siyasetçiler için kendilerini daha geniş bir kitleye samimiyetle ifade etmelerine olanak sağlayacağı anlaşılmıştır. Her ne kadar Türkiye'deki siyasetçilerin Twitch.tv kullanımlarında yetersiz olduğu sonucuna ulaşılsa da canlı akış platformu olarak Twitch.tv, gelecekteki siyasi aktivizmi, seçim dönemlerindeki siyasi kampanyaları ve seçmen-siyasetçi arasındaki siyasi iletişimi anlamak için kritik bir alan olacağı sinyalini vermektedir. Çünkü, bu platformda oyun yayınları dahil her kanalda bir şekilde siyasetin konuşulduğu ve her şeyin siyaseti olabileceği gibi Twitch.tv'de de bunun olmasının doğal olabileceği sonucu ortaya çıkmıştır. Bu bulgulara ek olarak, Twitch.tv'nin genel anlamda 18-30 yaş grubundaki bireyler tarafından kullanıldığı, kadın popülasyonunun erkek popülasyonuna göre daha az olduğu, Twitch.tv'nin özellikle pandemi dönemi sonrası kullanıcı sayısı ve izlenme sayılarında artış meydana geldiği, geleneksel medyaya karşı alternatif bir platform olduğu sonucuna ulaşılmıştır. İlk defa oy veren genç seçmenlerin görüşlerine bakıldığında ise, bu platformun artık ağırlıklı olarak oyun yayınlarının yapıldığı bir platform olmadığı, Twitch.tv'nin içeriklerinin yemek tarifinden sohbet yayınlarına, eğitici kanallardan gündemi tartışan kanallara kadar gittikçe çeşitlendiği sonucuna ulaşılmıştır. Hatta, Twitch.tv'nin git gide siyaset ve siyasal iletişim süreci için önemli bir alan olarak kullanıldığı görülmektedir. Bu bağlamda, katılımcılar genel anlamda Twitch.tv'yi ekonomik, siyasi ve toplumsal gelişmeleri takip etme ve bilgi edinme için kullanırken diğer yandan ise platformu diğer insanlarla etkileşim içine girmek ve sosyalleşmek için kullandıkları sonucuna ulaşılmıştır. Bulgulardan çıkarılan diğer bir sonuç ise, siyasetin Twitch.tv'de var olmasının ve tartışılmasının destekleyen katılımcılar, Türkiye'deki siyasetçilerin bu platformu sıklıkla kullanmamaları ve Twitch.tv'nin siyasal iletişim sürecindeki potansiyelini keşfedememeleri sebebiyle siyasetçileri "misafir" ya da "samimiyetsiz" olarak tanımlayarak, Twitch.tv'ye siyasetçiler tarafından yeterli yatırımların yapılmadığını ifade etmektedirler. Bu tez, konu edildiği mecralara göre tanımlamasının da değiştiği siyasal iletişim kavramının etki alanını, bir canlı akış platformu olan Twitch.tv üzerinden incelemektedir. Dünyada Twich.tv üzerinde az çalışma yapılmış olması ve Türkiye'de Twitch.tv ve siyasal iletişim üzerine kapsamlı bir çalışma yapılmamış olması nedeniyle bu çalışma Twitch.tv çalışmalarına özgün katkı sağlayacaktır. İleride yapılacak Twitch.tv ve siyaset ilişkisini odağına alan araştırmalar için öncü nitelikteki bu tezin, literatüre katkı sunması ve bu alana olan ilgiyi arttırarak yeni çalışmalara ışık tutması umut edilmektedir.