Yeni derin ötektik çözücülerin sentezi ile bazı origanum türlerinin ekstraksiyonu, GC-MS analizi ve biyolojik aktivite uygulamaları

Bu tez çalışmasında, yeşil kimyanın önemli konularından biri olan derin ötektik çözücülerin sentezi ve çözücü özelliklerinin genel çözücülere kıyasla fenolik bileşenlerin ekstraksiyonu ve uçucu yağ eldelerinde ön muamele reaktifi olarak kullanımı değerlendirilmiştir. Elde edilen uçucu bileşenler ve derin ötektik çözücülerle elde edilen ekstraktların antioksidan ve antimikrobiyal aktiviteleri incelenmiş ve karşılaştırılmıştır. Sentezlenen derin ötektik çözücülerin infrared ve diferansiyel taramalı kalorimetrik analizleri karakterizasyon özellikleri aydınlatılmıştır. Tez çalışmasında kullanılan bitki türleri Labiatae (Lamiaceae) familyasından Origanum micranthum ve Origanum minutiflorum olarak seçilmiştir. Uçucu yağlar için p-kumarik asit-tert butil amonyum bromür kullanılmıştır. Ön muamele yapılmadan elde edilen uçucu bileşen sayısı sırasıyla 20 ve 27, döç ile edilen uçucu bileşen sayısı ise 52 ve 58 olarak tespit edilmiştir. Elde edilen uçucu yağların antioksidan aktiviteleri FRAP, CUPRAC ve DPPH testleri ile analiz edildi. FRAP ve CUPRAC testleri troloks eş değeri olarak, DPPH testleri ise SC50 değerleri olarak verilmiştir. Antimikrobiyal aktiviteler için patojen özellikli 1 mantar ve 4 bakteri üzerinde çalışmalar gerçekleştirilmiştir. Ön muamele yapılmadan elde edilen yağların daha yüksek antioksidan aktiviteye sahip olduğu görülmüştür. Ön muamele ile elde edilen uçucu yağların daha yüksek antimikrobiyal aktiviteye sahip olduğu görülmüştür. Ekstraksiyon prosedürü Design Expert 11.1.2 kullanılarak optimize edildi. Ekstraksiyon sürecine en çok etki eden parametreler derin ötektik çözücü hacmi, ekstraksiyon süresi ve sıcaklık olarak tespit edildi. Daha sonra Box-Behnken tasarımı ile merkez noktada 3 tekrarlı 3 parametre için çoklu regresyon analizi uygulanmıştır. Elde edilen model karesel ve anlamlı sonuç vermiştir. Yapılan ANOVA analizine göre R² 0.9727, CV % 5.08, Standart sapma 3.66, sinyal/gürültü oranı 14.474 olarak bulunmuştur. Derin ötektik çözücü olarak 1-hegzadekanol- timol ve 1-oktadekanol- timol çözücüleri kullanılmıştır. Fenolik bileşenlerin tespiti için kullanılan yöntem valide edilmiştir. Validasyon parametreleri sistem uygunluk, doğrusallık, algılama limiti ve ölçüm limiti, geri kazanım ve seçicilik olarak belirlenmiştir.