Yeni tanı tip 2 diabetes mellitus hastalarının tanı anındaki metabolik parametreleri

Giriş ve amaç: Tip 2 diabetes mellitus (DM) tüm dünyada önemli bir mortalite ve morbidite nedeni olup hala teşhisinde geç kalınmaktadır. Bu çalışmamızda yeni tanı alan diyabet hastalarının tanı anındaki risk faktörlerlerini, demografik özelliklerini ve metabolik parametrelerini incelemek, erken tanının önemi konusunda farkındalık yaratmak, daha erken diyabet tanısı konulabilecek stratejiler geliştirilmesini vurgulamak amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntemler: Bu çalışma retrospektif arşiv taraması olarak planlandı. Çalışmaya; etik kurul onayı sonrası 1 Ocak 2018 - 31 Aralık 2022 tarihleri arasında Balıkesir Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları polikliniğe başvuran, son 6 ay içerisinde DM tanısı alan, 18 yaş ve üzeri 200 hasta dahil edildi. Daha önceden bilinen diyabeti olan hastalar çalışma dışı bırakıldı. Hastaların başvuru anındaki demografik özellikleri, diyabetik semptom durumları ve metabolik parametreleri tıbbi kayıtlar incelenerek toplandı. Diyabet tanısı alan hastalardaki sürekli değişkenlere ilişkin değerlerin betimsel istatistikleri (mean, max, standart sapma) incelenmiştir. Diyabet tanısı alan hastalara ilişkin incelenen süreksiz değişkenlere ilişkin dağılımların frekans (f) ve yüzde (%) değerleri hesaplanmıştır Semptom durumlarına göre HbA1c değerlerinin karşılaştırılması için t-testi yapılmıştır. T-testi analizi öncesinde HbA1c değerlerinin çarpıklık basıklık değerleri incelenmiş ±1 aralığında olduğu belirlenmiştir. Buna göre normal dağılım varsayımı karşılanmıştır Bulgular: 200 hastanın tıbbi kayıtları incelendi. Yaş ortalaması 54,18 yıl, vücut kitle indeksi (VKİ) ortalaması 34,66 kg/m2, bel çevresi ortalaması 102,07 cm, açlık kan şekeri (AKŞ) ortalaması 196,97 mg/dL, HbA1c değeri ortalaması 8,78 mmol/mol, total kolesterol düzeyi ortalaması 206,97 mg/dL, düşük dansiteli lipoprotein (LDL) ortalaması 124,95 mg/dL olarak saptandı. Hastaların sistolik kan basıncı ortalaması 136,55 mmHg, diastolik kan basıncı ortalaması 84,45 mmHg olarak saptanmıştır. Asemptomatik hastalarda (n=160) HbA1c ortalaması 8,22 mmol/mol (mean), DM semptomu olan hastalarda ise (n= 40) bu ortalama 11,03 mmol/mol olarak tespit edilmiştir. Semptomatik ve asemptomatik grupların HbA1c değer ortalamaları arasındaki fark anlamlı olarak saptanmıştır. Verilere göre hastaların 158'i (%79) AKŞ ( ≥126 mg/dl) ile DM tanısı almıştır. Yeni diyabet tanısı alan hastaların tümünde en az 1 risk faktörü bulunduğu, hastaların %96'lık önemli bir kısmında 2 ve daha fazla, diyabet gelişimi açısından riskin arttığı durum saptanmıştır. HbA1c değeri 6,5 mmol/mol ve üzerinde olan (n=158, %79) kişilerden 121'i asemptomatik hastalardan (%76,58), 37'si semptomatik hastalardan (%23,41) oluşmaktadır. Semptom durumuna göre HbA1c değerinin 6,5 mmol/mol'den yüksek olma durumları arasındaki bu dağılım da anlamlı bir farklılık göstermektedir (.ꭕ2 =5,49 , p= 0,02). Tartışma ve Sonuç: Bu bulgular ışığında yeni DM tanısı alan hastaların büyük çoğunluğunun asemptomatik olduğu, tanı anında DM taraması için belirlenen risk faktörlerinden birçoğuna hali hazırda sahip olmalarına rağmen uygulanan diyabet taramasına yönelik tetkiklerle değil, rastlantısal olarak diyabetleri saptandığı ve hastalarımızın tanı anındaki HBA1c değerleri göz önüne alındığında hala önemli bir oranda tanı da gecikme olduğu görülmüştür. Diyabet tarama programlarında düzenlemeye, toplum ve sağlık çalışanlarının bilinçlendirilmesine yönelik girişimlere ihtiyaç duyulmaktadır. Anahtar kelimeler: Yeni Tanı Diyabet, HBA1c, Diyabet Tarama Programı