Yeniden işlevlendirilmiş geleneksel türk konutlarının fiziksel özellikler üzerinden değerlendirilmesi: Kütahya örneği

Tarihi yapılar kimlikleriyle toplumların ve kentlerin hafızası niteliğindedir. Tez çalışmasında da bu tarihi yapılardan biri olan geleneksel Türk konutları odak noktası olmuştur. Kentleşmenin etkisi ile zamanla atıl hale gelen bu yapılardan bazıları yeniden işlevlendirilerek kente yeniden kazandırılmışlardır. Anadolu'nun pek çok noktasında varlığını koruyan bu yapılar sahip oldukları kültürden gelen ortak bir dile sahip olmalarının yanı sıra aslında hepsi kendi kimlik özellikleri barındırmaktadırlar. Çalışma geleneksel konutlardaki işlev değişikliğinin, yapının özgün fiziksel özellikleri ile yapı kimliği üzerindeki etkisini incelemeyi amaçlamaktadır. Çalışma Kütahya kenti Merkez ilçesinde tarihi dokunun yoğunlaştığı Pirler ve Börekçiler mahallerindeki yeniden işlevlendirilmiş geleneksel konutları kapsamaktadır. Çalışmanın sınırlılığı ise yapıların yeni işlevleri, avlu biçimleri ve yapı nizamın dolaylı yoldan etkilediği sofa birimleri gibi kriterler göz önünde bulundurularak sağlanmış olup çalışma için Kossuth Evi, Germiyan Konağı, Âlâ Konağı ve Germiyan Beylik Konağı seçilmiştir. Çalışmada seçilen yapılar yerinde alan çalışması ile fotoğraflanmış olup Kütahya Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu Müdürlüğü'nden alınan restorasyon projeleri ve raporları ile literatür araştırmasıyla elde edilen bilgiler doğrultusunda karşılaştırmalar yapılarak değerlendirilmiştir. Yapıların özgün fiziksel özellikleri incelenerek sofa çeşitleri, avlu-sokak ilişkileri ve yapıya giriş gibi geleneksel kimlikleri açısından önemli faktörler karşılaştırılmıştır. Bu ögeler; mahremiyet, mekânsal esneklik, sosyal etkileşim alanları ve yeni işlevler çerçevesinde değerlendirilmiştir. İşlev değişiklikleri ve yapıların özgün fiziksel özelliklerinin korunması arasındaki denge sorgulanmış, çıkarımlarda bulunulmuştur. Gelecekte yeniden işlevlendirilecek geleneksel konutların kültürel mirasın devamlılığı için yeni işlev ve özgün fiziksel özelliklerin uyumunun önemi vurgulanmıştır. Aynı zamanda çalışmada seçilen dört yapının; Kossuth Evi, Germiyan Konağı, Âlâ Konağı, Germiyan Beylik Konağı'na ait fotoğraf, kat planları gibi belgelerle literatürde yer edinmeleri amaçlanmıştır.