Yenidoğan döneminde hipoksik iskemik ensefalopati oluşturulan sıçanlarda hidroksiklorokin ve terapötik hipotermi tedavilerinin nöroproteksion ve davranış modelleri üzerine etkileri

Perinatal dönemde oluşan hipoksik iskemik beyin hasarı (HİBH) yenidoğan bebeklerde zekâ geriliği, görme ve işitme kaybı, motor kusurlar, epilepsi, beyin felci ve ölümün en önemli nedenlerindendir. Hipoksi-iskemi ve yeniden kanlanma sonrasında gelişen apopitozis şiddeti beyin hasarının bir göstergesidir. Hipoksi ve iskemiyi takiben yeniden kanlanma dönemine geçmeden önce verilecek tedaviler ile hasarı önlemek ya da azaltmak mümkün olabilir. Bu çalışmada, HİBH oluşturulan yenidoğan sıçan modelinde bir antimalaryal ilaç olan hidroksiklorokin molekülünün, apopitotik süreçlere etkisi ve davranış deneyleri uygulayarak uzun dönemde nörokognitif fonksiyonları iyileştirip iyileştirmediği araştırıldı. Çalışmaya yedi günlük yenidoğan sıçanlar rastgele alınarak dört gruba ayrıldı. Toplamda çalışmada 33 sıçan kullanıldı. HCQ grubu (n= 8), HCQ-HT grubu (n= 8) ve HİE grubu (n= 9) sol arteria karotis kommunis ligasyonu uygulandıktan sonra %8 oksijen, % 92 nitrojen karışımın inhalasyonu ile 2,5 saat süreyle hipoksik bırakıldı. SHAM grubu (n= 8) ise karotis arter ligasyonu yapılmaksızın insizyon açılıp kapatıldı. HCQ-HT ve HCQ gruplarına; hidroksiklorokin (80 mg/kg, intraperitoneal) 3 gün boyunca, 24 saatte bir; HİE ve SHAM gruplarına ise fizyoljik salin (10 cc//kg, intraperitoneal) 3 gün boyunca, 24 saatte bir uygulandı. HCQ-HT grubuna ayrıca 4 saat hipotermi uygulandı. Anksiyete benzeri davranışları ve lokomotor yetkileri araştırmak için açık alan deneyi, geç dönemde öğrenme ve bellek üzerine etkilerini araştırmak için ise Morris su tankı testi kullanıldı. Davranış testlerinin ardından izofluran anestezisi altında tüm sıçanların dekapite edildi. Sıçanların başlangıç ağırlıkları benzer iken, 6 hafta sonra ağırlığı en iyi grup sırası ile SHAM, HCQ-HT, HCQ ve HİE grubu idi (p<0,05). HCQ-HT ve HCQ gruplarında enfarkt gözlenmezken, HİE grubunda enfarkt alanı gözlendi. TUNEL ile boyanan apopitotik hücre sayısı HCQ-HT ve HCQ gruplarında daha azdı (p<0,001). Açık alan testinde anksiyete benzeri davranış farklı değilken (p=0,10), HCQ-HT ve HCQ gruplarında mekânsal öğrenme ve hafıza yeteneği daha iyi idi (p=0,01, p<0,001). Sonuç olarak çalışmamızda HİBH oluşturulan sıçanlarda intraperitoneal HCQ tedavisi ve hipotermi uygulamasının HİBH şiddetini azaltarak, kilo alımına katkı sağladığı ve ilişkili olarak malnütrisyonu azalttığını gösterdik. Dekapite edilen sıçanların beyin dokularını histopatolojik olarak incelediğimizde HCQ'nun enfarkt hacmini ve nöronlarındaki hasarlanma şiddetini önemli derecede azalttığını gösterdik. Uyguladığımız davranış deneyleri ile de hem HCQ hem de HCQ ve hipotermi tedavisinin, sıçanların mekânsal öğrenme ve hafıza yeteneklerine olumlu etki ettiğini gösteren sonuçlar elde ettik. Anksiyete benzeri davranışlarda ise farklılık yoktu. Sonuç olarak HCQ'nun, HİBH'da olumlu etkileri gözlenmiştir. Ancak HİBH'da kullanımı ve yan etkileri ile ilgili ileri çalışmalara ihtiyaç vardır. Anahtar Kelimeler: hipoksik iskemik beyin hasarı, sıçan, beyin, hidroksiklorokin, davranış