Yenidoğanlarda omfalit gelişimine etki eden güncel faktörlerin belirlenmesi: Prospektif olgu kontrol çalışması

Giriş ve Amaç: Omfalit önlenebilir bir enfeksiyon olmakla birlikte özellikle gelişmekte olan ülkelerde yenidoğan mortalite ve morbiditesinin önemli bir kısmını oluşturmaktadır. Omfalit gelişimiyle ilişkili zararlı ya da koruyucu olabilecek durum ve uygulamaları saptayarak ülkemizde ve bölgemizde omfalit gelişimine etki eden güncel faktörlerin belirlenmesini amaçladık. Gereç ve Yöntem: Prospektif olgu kontrol olarak planlanan bu çalışmaya 1 Mayıs 2014 – 31 Mayıs 2015 tarihleri arasındaki bir yıllık sürede Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi Yenidoğan ya da Çocuk Acil Polikliniğinde omfalit tanısı alan term ve terme yakın yenidoğanlar ile aynı tarihlerde benzer cinsiyet ve yaş grubundaki normal yenidoğanlar alındı. Omfalitli yenidoğanların prenatal, perinatal, postnatal ve sosyokültürel özellikleri ile omfalit gelişimine etki edebilecek faktörler kontrol grubu ile karşılaştırıldı. Bulgular: Omfalit tanısı alan 100 yenidoğan (Grup 1) ile kontrol grubu olarak seçilen 100 yenidoğan (Grup 2) çalışmaya dahil edildi. Omfalit grubundaki bebeklerin 71'inde hafif, 29'unda orta dereceli omfalit bulgusu mevcuttu. Ağır omfalitli yenidoğan görülmedi. Omfalit grubunda, kontrol grubuna göre anne yaşı daha genç (p=0,03), anne eğitim düzeyi daha düşük (p=0,043), primipar gebelik oranı daha yüksek (0,046), bebeklerin gestasyonel yaşı daha büyük (p=0,001), doğum ağırlığı (p<0,001) ve vaginal yolla doğum sıklığı daha fazla (p=0,048); göbek düşme süresi daha uzun (p=0,016), hospitalizasyon öyküsü daha az (p=0,009), pamuklu giyim türü sıklığı daha düşük (p=0,004) saptandı. Omfalit gelişimi için hospitalizasyon öyküsü varlığı koruyucu (OR= 2,6; GA: 1,2 - 5,3), pamuklu dışı giyim varlığı ise önemli bir risk faktörü (OR= 13,50; GA: 1,72-105,93) olarak saptandı. Hafif ve orta dereceli omfalit olguları ile kontrol grubu karşılaştırıldığında; gestasyon yaşı (p<0,001), doğum ağırlığı (p=0,001), hospitalizasyon öyküsü (p=0,020) ve giyim türü (p=0,006) açısından üç grup arasında anlamlı farkın devam ettiği, ayrıca el yıkama alışkanlığı açısından orta derecede omfalit grubu ve kontrol grubu arasında da anlamlı fark (p=0,022) olduğu görüldü. Omfalit görülme sıklığı mikroorganizmaların kolayca kolonize olup üreyebildiği sıcak aylarda (Nisan-Ekim) soğuk aylara göre anlamlı derecede yüksekti (p<0,001). İzmir ilinde göbek bakımının ağırlıklı olarak, doğum odasında % 10 povidoniyodür ile (% 89), doğum sonrasında ise kuru temiz bakım (% 62,5) şeklinde yapıldığı, geleneksel yöntemlerin yaygın olmadığı görüldü. Sonuç ve öneriler: Omfalit gelişiminde birçok etkenin rol oynayabileceği görülmüştür. Genç, primipar, normal vajinal yolla doğum yapan, düşük eğitim düzeyine sahip annelerin göbek bakımı eğitimine önem verilmesi, pamuklu dışı giysi kullanmamaları ve el yıkama sıklıklarını arttırmaları ve sıcak aylarda daha dikkatli olmaları konusunda bilgi verilmesi, ilimiz koşullarında güncel omfalit sıklığını azaltma yöntemleri olarak belirlenmiştir. Doğumda ve sonrasında kullanılan göbek bakımı yöntemlerinin omfalit gelişimi üzerine etkisi olmadığı saptanmıştır. Buna göre ilimiz koşullarında doğum sonrası kuru temiz bakım ile devam edilebileceği, doğumda ise çok yüksek oranda kullanılan %10 povidoniyodür uygulamasının yeniden değerlendirilmesi gerektiği düşünülmüştür.