Yenilenebilir enerji teknolojilerine yönelik kamusal teşvikler

İnsan hayatının ayrılmaz parçası olan enerji, günlük yaşantımızın her alanında kullanılmaktadır. Geçmişte, yiyecekleri öğütmek, ısınmak gibi amaçlar için yenilenebilir enerjiden yararlanılmıştır. Yenilenebilir enerji kaynakları, artan enerji talebini karşılayamadığında ise insanlar fosil enerji kaynaklarına yönelmişlerdir. Bu kaynakların rezervinin sınırlı olması, enerji arz güvenliği konusundaki problemler, küresel ısınma, iklim değişikliği, petrol krizleri vs. 1990'ların başından itibaren yenilenebilir enerjiye olan ilgiyi tekrar artırmıştır. Yenilenebilir enerji kaynaklarının tükenmez, yerli ve çevreye duyarlı olması, bu kaynaklara ilgiyi artırmıştır. Ancak başlangıç yatırım maliyetlerinin yüksek olması gibi engeller, kamunun bu alana müdahalesini kaçınılmaz hale getirmiştir. Çalışmanın amacı, literatürden yararlanarak yenilenebilir enerji teknolojilerinin gelişmesine engel durumları ortaya koymak, bu engellerin ortadan kaldırılması için IEA üyesi ülkeler ve Türkiye'de yenilenebilir enerji teknolojilerine uygulanan vergi dışı ve vergisel teşvik mekanizmalarını ayrıntılı bir biçimde ele almak ve Türkiye'de yenilenebilir enerji kullanımının yaygınlaşmasına yönelik öneriler sunmaktır. Yenilenebilir enerjiye yönelik teşvik ve yatırımların, ilk olarak IEA üyesi Avrupa ülkeleri ve ABD tarafından uygulanması ve Ajans üyesi Çin'in yenilenebilir enerji konusunda lider ülke konumuna gelmesi nedeniyle çalışmada IEA üyesi ülkeler ele alınmıştır. Yenilenebilir enerji teknolojilerinin gelişmesinin önünde çok sayıda engelin bulunduğu, bu engellerin aşılmasında kamunun çeşitli mekanizmalardan yararlanarak özel sektörü desteklediği, Türkiye'de yenilenebilir enerji teknolojilerine yönelik temel teşvik mekanizmasının sabit fiyat garantisi olduğu ve bu teşvik mekanizmasının uygulandığı sürenin yeterli olmadığı sonucuna varılmıştır. Teşviklerin etkili olması için uzun vadeli ve istikrarlı şekilde uygulanması, sabit fiyat garantisinin süresinin uzatılması ve yenilenebilir enerjiye yönelik doğrudan bir vergi teşvikinin uygulanması önerilmiştir.