An empirical analysis of the impact of innovative activities on production and export performance of the Turkish manufacturing industries

Türk imalat sanayi, 1980'li yıllardan bu yana endüstriyel üretim çeşitliliğini, kapasitesini ve rekabet gücünü büyük ölçüde etkileyen önemli bir yapısal dönüşüm geçirmektedir. Aynı zamanda imalat sektörü, dünya ekonomisiyle daha sağlam, güçlü ve dinamik bir entegrasyon yolu izlemeye çalışan Türkiye ekonomisinin kritik bir bileşeni haline gelmiştir. Ancak, imalat sanayiinin inovasyon ve teknolojik bilgi yetkinliği yıllar içinde istenilen düzeye ulaşmamış, hatta ülkenin rekabet gücünü inşa etmede yetersiz kalmıştır. Diğer taraftan, veriler imalat sanayi ve Türk inovasyon ekosisteminin 2000'li yılların başından itibaren yenilikçi faaliyetlerde önemli bir artışa tanık olduğunu göstermektedir. Bu tezin temel amacı, yenilikçi faaliyetlerin Türk imalat sanayiinin alt sektörlerinin üretim ve ihracat performansı üzerindeki etkisini ampirik olarak araştırmaktır. Yenilikçi faaliyetlerin gerçekleştirilme şekli ve kapsamı, imalat sanayinin alt sektörleri arasında yaygın heterojenlikler göstermektedir ve bu heterojenlikler genellikle alt sektörlerin özel belirleyici nitelikleri ile yakından ilişkilidir. Her bir alt sektördeki firmaların; kaynak kullanımı, işgücü niteliği, üretim teknolojisi, hatta yenilikçi yaklaşımlarda benzer özellikler göstererek yakınsadıkları ve kümelendikleri söylenebilir. Diğer taraftan, imalat sanayinin alt sektörleri bu özellikler açısından önemli farklılıklar göstermekte ve sektörler arası heterojenlikler gözlenmektedir. Bu sebeple, sektörel heterojenlik bilgisini barındıramayan analizler yanlı tahminlere yol açmaktadır. Bu çalışma, sektörel heterojenliği yeterli düzeyde ele almak için, üretim ve ihracat modellerin bağımlı ve açıklayıcı değişkenlerine ilişkin verilerin sektörel analizini gerçekleştirmiştir. Bu araştırma, 2009-2020 döneminde Türk imalat sanayiinin yirmi iki alt sektörünün her birine ait ayrıştırılmış yıllık verilerini kullanmaktadır. Üretim ve ihracat talep denklemleri, panel veri sabit etkiler yöntemi kullanılarak tahmin edilmiştir. Üretim modeli sermaye, emek ve yenilikçi faaliyetlerin bir fonksiyonu olarak ele alınırken, ihracat talebi modeli dış gelir, nispi fiyatlar ve alt sektörlerin yenilikçi faaliyetlerini temsil eden Ar-Ge harcamalarını içermektedir. Alternatif olarak, Ar-Ge personeli sayısı, imalat sanayiinde araştırma faaliyetlerinde yer alan beşerî sermayenin etkisini ölçmek ve raporlamak için bir diğer yenilik göstergesi olarak benimsenmiştir. Panel veri analizi, Ar-Ge harcamalarının Türk imalat sanayiinin sektörel üretimi ve ihracatı üzerinde olumlu bir etkiye sahip olduğunu göstermektedir. Ancak, bu araştırmada sunulan ampirik kanıtlar, Ar-Ge'nin hem üretim hem de ihracat üzerindeki etkisinin oldukça sınırlı ve zayıf olduğunu açıkça göstermektedir. Ar-Ge harcamaları, ihracat modelinde daha yüksek bir katsayı aldığı için ihracatı açıklamada üretimden daha başarılıdır. İlginç bir şekilde, Ar-Ge personeli sayısının hem sektörel üretim hem de sektörel ihracat üzerinde istatistiksel olarak anlamlı bir etkisi olmayan bir sonuç ortaya koymasıdır. Ek olarak, regresyon sonuçları bize diğer açıklayıcı değişkenlerin etkisi hakkında bilgi vermektedir. Geleneksel üretim faktörleri olan sermaye ve emeğin sektörel üretime olumlu katkı sağladığı tespit edilmiştir. Elde edilen bulgular dış gelirdeki artışın ve göreli fiyatların düşmesinin sektörel ihracatı olumlu etkilediğini göstermektedir. Anahtar Kelimeler: Türkiye Ekonomisi, İmalat Sanayii, İnovasyon, Araştırma ve Geliştirme, Ar-Ge Harcamaları, Ar-Ge Beşeri Sermayesi, Büyüme, Üretim, İhracat, Sektörler, Sabit Etkiler Modeli