Yeşil alt yapı bağlamında Köyceğiz-Dalyan havzası planlama kurgusu

Bu çalışmada, doğal ve kültürel özellikleriyle ülkemizin ilk Özel Çevre Koruma Bölgesi olarak tespit ve ilan edilen Köyceğiz-Dalyan Havzası'nda yeşil altyapı planlama kurgusu geliştirilmiştir. Bu kurgunun geliştirilmesinde, bölge, bölge-kent ve kent ilişkisinin birbirlerine olan etkileri, olanak ve kısıtlılıkları yeşil altyapı sistemi kapsamında değerlendirilmiş, havzada planlama, koruma ve yönetim faaliyetlerinin parçacı ve bütünsel yaklaşım göstermemesi ve bu durumdan kaynaklanan sorunlar temel alınarak; bölge ve kent ölçeğinde geliştirilen yeşil altyapı sistemiyle bütüncül bir planlama kurgusu oluşturulması hedeflenmiştir. Bu bağlamda araştırma alanına yönelik mevcut sorunlar belirlenmiş, arazinin peyzaj yapısı, peyzaj metrikleri kullanılarak analiz edilmiştir. Bölgenin farklı ölçeklerdeki çok yönlü sorunları, literatür bilgileri, arazi çalışmaları, dokümanlar, peyzaj yapı analizi verileri ve planlama öngörüleri ile birlikte değerlendirilerek havzanın bölgesel ve kentsel ölçekte sürdürülebilirliğini sağlamak üzere dinamik bir yeşil altyapı sistemi kurgulanmıştır. Sonuç olarak; havzadaki mevcut sorun ve baskıların sistematik ve bütüncül bir yaklaşımla çözümlenmesi, ekolojik ve sosyo-kültürel süreçlerin sağlıklı gelişimini sağlamak üzere bölge ölçeğinde ormanlar, sulak alanlar, Sığla popülasyonları ve kıyı bölgesi 'çekirdek alan', bölgeyi etkileyen akarsu, çay ve dereler ekolojik koridor olarak tanımlanarak bunların oluşturduğu matris ile bölge ölçeğinde yeşil altyapı sistemi kurgulanmıştır. Kent ölçeğinde ise bölge, bölge-kent ve kent ilişkileri bağlamında Köyceğiz ve Dalyan yerleşimlerinin yeşil altyapı bileşenleri kent matrisi içinde tanımlanmış, kentlere yönelik sosyo-kültürel altyapı analizi yapılmış ve bütüncül bir yeşil altyapı kurgusu geliştirilmiştir. Bu kapsamda bölge ve kent ölçeğinde yeşil altyapı kurgusu kararlarını uygulamak üzere etkin bir yönetim mekanizması tanımlanmış ve havzanın sürdürülebilirliğini temel alan stratejik bir koruma, planlama ve yönetim modeli oluşturulmuştur. Anahtar sözcükler: Köyceğiz-Dalyan Havzası, Yeşil altyapı kurgusu, Peyzaj ekolojisi, Peyzaj yapı analizi, Yeşil altyapı planlama ve yönetim modeli