Yeterlik algısı ve öğretmen güdüsel desteği ile akademik motivasyon arasındaki ilişkide gelecek yöneliminin aracı rolü

Bu araştırmada lise öğrencilerinin yeterlik algısı, öğretmen güdüsel desteği ve akademik motivasyonları arasındaki ilişkide gelecek yöneliminin aracı rolü incelenmiştir. Araştırma Osmaniye il merkezi ve Kadirli ilçesinde yer alan Fen, Anadolu, Mesleki ve Teknik Anadolu ile İmam Hatip Anadolu türlerindeki 16 lisede 9., 10., 11. ve 12. sınıf düzeylerinde öğrenim gören 1414 lise öğrencisi üzerinde gerçekleştirilmiştir. Yaş ortalaması 15.78 olan katılımcıların 944'ü (%66.8) kızlardan, 470'i (% 33.2) erkeklerden oluşmaktadır. Araştırmada öğrencilerin akademik motivasyonlarına ilişkin veriler "Akademik Motivasyon Ölçeği" (Çakır, 2006), yeterlik algılarına ilişkin veriler "Yeterlik Algısı Ölçeği" (Özer, Gençtanırım Kurt, Kızıldağ, Demirtaş Zorbaz, Arıcı Şahin, Acar ve Ergene, 2016), öğretmen güdüsel desteklerine ilişkin veriler "Öğretmen Güdüsel Desteği Ölçeği" (Güvenç, 2015), gelecek yönelimlerine ilişkin veriler "Gelecek Vizyonları Ölçeği" (Akça, Korkmaz ve Alkal, 2018) ve kişisel bilgilere ilişkin veriler araştırmacı tarafından hazırlanan "Kişisel Bilgi Formu" kullanılarak elde edilmiştir. Toplanan veriler korelasyon analizi ve Process Macro 4.1 kullanılarak aracılık analizine tabi tutulmuştur. Araştırma sonucunda yeterlik algısı, öğretmen güdüsel desteği ve gelecek yöneliminin akademik motivasyonun içsel ve dışsal motivasyon boyutlarıyla pozitif; amotivasyon boyutu ile negatif yönde anlamlı düzeyde; gelecek yöneliminin yeterlik algısı ve öğretmen güdüsel desteği ile pozitif yönde anlamlı düzeyde ilişkileri olduğu tespit edilmiştir. Aracılık analizleri sonucunda ise gelecek yöneliminin; yeterlik algısı ve içsel motivasyon arasında orta, yeterlik algısı ve amotivasyon arasında yüksek, öğretmen güdüsel desteği ve içsel motivasyon arasında yüksek, öğretmen güdüsel desteği ve dışsal motivasyon arasında orta, öğretmen güdüsel desteği ve amotivasyon arasında yüksek düzeyde aracılık rolü oynadığı; yeterlik algısı ve dışsal motivasyon arasındaki ilişkide aracılık rolü oynamadığı bulgulanmıştır. Sonuçlar alanyazın bulguları çerçevesinde tartışılmış ve öneriler sunulmuştur. Anahtar Kelimeler: Akademik motivasyon, yeterlik algısı, öğretmen güdüsel desteği, gelecek yönelimi.