Yetişkin bireylerde akdeniz diyeti skoru ile bazı biyokimyasal parametreler ve depresyon belirtileri arasındaki ilişkinin incelenmesi

Akdeniz diyeti hem fizyolojik hem de ilgi kaybı, değersizlik hissi, isteksizlik üzüntü, karamsarlık ile seyreden depresyon gibi ruhsal sağlık sorunları üzerine olumlu etki ile ilişkilendirilen yüksek miktarda bitkisel kaynaklı besin tüketiminin önerildiği bir beslenme modelidir. Bu çalışmada Elazığ ilinde Şehit Mehmet Aygün Sağlıklı Hayat Merkezi Sağlıklı Beslenme Danışmanlığı'na başvuran kişilerde Akdeniz diyetine uyum düzeylerinin belirlenmesi ve bunun bazı kan parametreleri, antropometrik ölçümler ve depresif belirti durumları ile ilişkisinin incelenmesi amaçlanmaktadır. Kesitsel ve tanımlayıcı tipteki bu çalışma Sağlıklı Beslenme Danışmanlığı Birimi'ne ilk kez başvuran ve çalışma kriterlerini karşılayan 19-65 yaş arası 270 yetişkin kişi üzerinde yapılmıştır. Araştırmada araştırmacılar tarafından hazırlanan sosyo-demografik özellikler, sağlık bilgileri, beslenme alışkanlıklarının sorgulandığı anket formu, Akdeniz Diyeti Uyum Ölçeği (MEDAS) ve Beck Depresyon Ölçeği (BDÖ) kullanılmış ve anket yüz yüze görüşme yöntemiyle uygulanmıştır. Veriler istatistik paket programına kaydedilerek istatistiksel analizlerde Ki-Kare, Fisher's Exact, Independent Sample T, Mann-Whitney U, Pearson ve Spearman Korelasyon testleri kullanılmıştır. Araştırmaya katılan bireylerin yaş ortalamaları 35.50±11.20 yıl olup %86.7'si kadındır. Katılımcıların MEDAS puanı ortalaması 4.93±1.71, BDÖ puanı ortalaması 7.98±5.42'dır. Akdeniz diyetine yetersiz uyum gösterenlerin oranı %79.6, kabul edilebilir uyum gösterenlerin oranı %16.7, sıkı uyum gösterenlerin oranı %3.7'dir. Depresyon belirtisi görülme sıklığı %8.9'dur. Araştırma sonucu elde edilen verilerde Akdeniz diyetine uyum sıklığı 25-34 yaş grubunda, üniversite ve üzeri eğitim düzeyinde, gelir getirici işi olanlarda, sosyoekonomik durum algısı iyi olanlarda, düzenli fiziksel aktivite yapanlarda, sigara kullanmayanlarda, normal BKİ grubunda olanlarda anlamlı olarak daha yüksek bulunmuştur (p<0.05). Akdeniz diyetine uyumu olan bireylerin olmayanlara göre vücut ağırlığı, beden kütle indeksi, bel çevresi, vücut yağ oranı, vücut yağ kütlesi, kas ağırlığı, sıvı ağırlığı, bazal metabolizma hızı, açlık kan glukozu, total kolesterol, LDL kolesterol, trigliserid, ALT, insülin, HOMA-IR, HbA1c değerleri ve BDÖ puanı anlamlı olarak daha düşük iken HDL kolesterol değeri anlamlı olarak daha yüksektir (p<0.05). Akdeniz diyeti ile depresyon düzeyleri arasında negatif yönlü anlamlı bir korelasyon bulunmuştur (p<0.001). Sonuç olarak katılımcıların beşte biri Akdeniz diyetine uyum göstermekte olup yaklaşık on kişiden birinde de depresyon belirtileri görülmektedir. Akdeniz diyetine uyumun, yetişkinlerde antropometrik ölçümler, kan parametreleri ve depresif belirti gösterme durumu üzerinde olumlu etki gösterebildiği belirlenmiştir. Akdeniz tipi beslenme modelinin yararları konusunda farkındalık yaratmak ve bu beslenme modelinin toplum genelinde benimsenmesini sağlamak için toplumun bilgilendirilmesi sağlanmalıdır. Akdeniz diyetinin sağlık üzerindeki etkilerini belirlemek amacıyla tüm toplumu yansıtacak daha geniş çaplı araştırmalar yapılmalıdır.