Yiyecek-içecek sektöründe mutfak çalışanlarının manipülatif kişilik yapısının iş birliği davranışına etkisi: Örgütsel güvenin aracılık rolü ve cinsiyetin düzenleyici rolü

Bu çalışmada, yiyecek–içecek işletmelerinin mutfak bölümlerinde çalışan personelin manipülatif kişilik eğilimi, örgütsel güven ve iş birliği davranışı arasındaki ilişkiler incelenmiş; ayrıca cinsiyetin, manipülatif kişilik eğiliminin iş birliği üzerindeki etkisini düzenleyip düzenlemediği araştırılmıştır. Araştırma, Konya ilinde kamu ve özel sektörde faaliyet gösteren otel, restoran ve toplu yemek işletmelerinde görev yapan mutfak çalışanları üzerinde, nicel ve kesitsel bir betimleyici–ilişkisel tarama modeli çerçevesinde yürütülmüştür. Veri toplama aracı olarak, demografik soruların yanı sıra literatürde geçerliği ve güvenirliği kanıtlanmış üç ölçekten oluşturulan bir anket kullanılmış; Nisan–Haziran 2025 tarihleri arasında 317 anket toplanmıştır. Veriler SPSS ve PROCESS makrosu aracılığıyla analiz edilmiş; betimsel istatistiklerin ardından korelasyon, çoklu doğrusal regresyon, aracılık ve düzenleyici etki analizleri gerçekleştirilmiştir. Bulgular, mutfak çalışanlarının manipülatif kişilik eğilimlerinin orta düzeyde, örgütsel güven algılarının orta düzeyde, iş birliği davranışlarının ise görece daha düşük düzeyde olduğunu göstermektedir. Korelasyon ve regresyon sonuçlarına göre, manipülatif kişilik eğilimi hem iş birliği davranışını hem de örgütsel güveni güçlü ve negatif yönde etkilemekte; buna karşılık örgütsel güven, iş birliği davranışını pozitif ve anlamlı biçimde yordamaktadır. PROCESS analizi, örgütsel güvenin, manipülatif kişilik eğilimi ile iş birliği davranışı arasındaki ilişkide kısmi aracı rol üstlendiğini ortaya koymuştur. Cinsiyetin düzenleyici etkisine ilişkin bulgular ise genel model düzeyinde anlamlı bir moderasyon desteği sunmamış; manipülatif eğilimlerin iş birliği üzerindeki olumsuz etkisinin kadın ve erkek çalışanlarda benzer biçimde işlediği görülmüştür. Sonuç olarak çalışma, mutfak ekiplerinde manipülatif kişilik eğilimlerinin hem güven iklimini hem de iş birliği kültürünü zayıflattığını; buna karşılık örgütsel güveni güçlendiren yönetim uygulamalarının iş birliğini artırmada kritik bir rol oynadığını göstermektedir. Bu çerçevede, mutfak yönetiminde işe alım sürecinde kişilik odaklı değerlendirmelere yer verilmesi, ekip içi iletişim ve güveni destekleyen eğitim programlarının uygulanması ve iş birliğini teşvik eden adil performans–ödüllendirme sistemlerinin geliştirilmesi önerilmektedir. Anahtar Kelimeler: Manipülatif kişilik eğilimi, örgütsel güven, iş birliği davranışı, mutfak çalışanları, yiyecek–içecek işletmeleri.