Yolsuzluğun belirleyicilerinin üst orta gelirli ülkeler örnekleminde ekonometrik açıdan değerlendirilmesi

Yolsuzluk, ister kamusal alanda olsun isterse özel sektörde olsun kişilerin ahlaki normlara ve hukuk kurallarına karşı davranışlar sergileyerek maddi ya da maddi olmayan çıkarlar elde etmek amacıyla ellerinde bulundurdukları yetkilerini amacından saparak kullanmaları olarak tanımlanabilmektedir. Tanımından da anlaşılacağı üzere karmaşık bir olgu olan yolsuzluk hemen her toplumda karşılaşılan küresel çapta bir sorundur. Bu çalışmada, yolsuzluğu etkileyen faktörlerin kuramsal ve ampirik olarak incelenmesi amaçlanmıştır. Bu bağlamda algılanan yolsuzluk seviyesinin bağımlı değişken olarak ele alındığı araştırmada, yolsuzluğun belirleyicileri olduğu düşünülen ekonomik özgürlük, devletin ekonomideki payı, insani gelişmişlik düzeyi, kişi başına gelir ve ticari açıklık düzeyi bağımsız değişken olarak ele alınmıştır. İçinde Türkiye' nin de bulunduğu 33 üst orta gelirli ülke için 2003-2018 dönemi yıllık verileri dahilinde panel eşbütünleşme ve nedensellik analizleri kullanılmıştır. Çalışmadan elde edilen sonuçlara göre, değişkenler arasında eşbütünleşme ilişkinin olmadığı ortaya koyulmuştur. Bununla birlikte ekonomik özgürlük ile yolsuzluk ve devletin ekonomideki payı ile yolsuzluk arasında çift yönlü nedensellik ilişkisine rastlanılmıştır. İnsani gelişmişlikten yolsuzluğa, ticari açıklıktan yolsuzluğa ve kişi başına gelirden yolsuzluğa doğru da tek yönlü bir nedensellik ilişkisinin olduğu ulaşılan bulgular arasındadır.