Yönetici ve öğretmenlerin bakış açısıyla meslek liselerinin yönetsel sorunları üzerine bir olgu bilim çalışması

Bu çalışmanın amacı, meslek liselerinin yönetsel sorunlarını öğretmen ve yöneticilerin görüşlerine dayanarak incelemektir. Çalışmanın araştırma problemi; "Meslek liselerinin yönetsel sorunlarına ilişkin yönetici ve öğretmenlerin görüşleri nelerdir?" şeklinde belirlenmiştir. Meslek liselerindeki yönetsel sorunların çalışıldığı bu araştırmada nitel araştırma yöntemi kullanılmıştır. Bu araştırmada, yaşamda karşılaşılan fakat hakkında derinlemesine ve ayrıntılı bir bilgi ve anlayışa sahip olunmayan olgulara yönelik yapılan araştırma türü olan nitel araştırma yaklaşımlarından olgubilim (fenomenoloji) deseni kullanılmıştır. Bu araştırmanın çalışma grubunu, meslek liselerinde yönetsel sorunları deneyimleme bakımından benzer bir grup olduğu düşünülen sekiz meslek lisesinde görev yapmakta olan öğretmenler ve yöneticiler oluşturmaktadır. Çalışma grubunu belirlerken, araştırma için hazırlanan sorulara uygun olacak şekilde seçilebilmesi ve araştırmada daha önceden belirlenen meslek lisesinde aktif bir şekilde öğretmen ve yönetici olarak çalışma ölçütünün yerine getirebilmesi için ölçüt örnekleme tekniğinden yararlanılmıştır. Bu araştırmada, verilerin toplanmasında soruların esnek yapıda olması, genellikle katılımcılardan konuyla ilgili veriler alınabilmesi ve bu sayede geçerli genellemeler oluşturulabilmesi açısından görüşme yöntemi ve yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılmıştır. Araştırmada, formu "Meslek Liselerinin Yönetsel Sorunlarına İlişkin Görüşme Formu"(Ek-1) olarak isimlendirilmiştir. Bu araştırma kapsamında on alt problem saptanmıştır. Bu alt problemler; öğrenciye ilişkin yaşanan sorunlar, öğretmene ilişkin yaşanan sorunlar, öğrenci-öğretmen, öğretmen-öğretmen, öğretmen-yönetici arasındaki iletişime ilişkin yönetsel sorunlar, öğretim personeli dışındaki personele ilişkin yönetsel sorunlar, stajlara ilişkin yaşanan yönetsel sorunlar, eğitsel sosyal faaliyetlere ilişkin yaşanan yönetsel sorunlar, okul-aile-çevreye ilişkin yönetsel sorunlar, fiziksel koşullara ilişkin sorunlar, mali durumlara ilişkin yönetsel sorunlar, üst yönetime ilişkin sorunlar olarak belirlenmiştir. Elde edilen veriler betimsel analiz yöntemi kullanılarak çözümlenmiştir. Katılımcılar öğrencilerle ilgili olarak devamsızlık, akademik başarı düşüklüğü ve istenmeyen davranışlar üzerinde yoğunlaşmıştır. Katılımcıların görüşleri incelendiğinde öğrencilerin akademik başarısızlığındaki sebepler ve sonuçların birbirleriyle alakalı olduğu görülmektedir. Öğretmenlere ilişkin yaşanan sorunlar kapsamında katılımcılar, en çok dersin aksatılmasıyla ilgili görüşte yoğunlaşmıştır. İletişime ilişkin sorunlar kısmında özellikle öğrenci-öğretmen ve öğretmen-öğretmen arasında iletişim eksikliği olduğu görüşleri bulgulanmıştır. Katılımcılar, öğretim personeli dışındaki personele ilişkin sorunlar bölümünde yardımcı personelin yeterli olmadığından, var olan personelin de okula uyum göstermede sıkıntı yaşadığından bahsetmiştir. Stajlara ilişkin sorunlar bölümünde, katılımcılar, özellikle staj yapan öğrencilerin işçi olarak görüldüğünü belirtmişlerdir. Bunlara ilaveten, eğitsel-sosyal faaliyetlere ilişkin özellikle, sosyal faaliyetler için yeterli zaman olmaması ve maddi yetersizliklerin araç-gereç teminine sorununa yol açtığından dolayı sosyal faaliyetlerin gerçekleştirilemediği saptanmıştır. Okul-aile-çevreye ilişkin sorunlarda, okul ve aile arasındaki ilişkiyle ilgili ailelerin çocuklarına karşı oldukça ilgisiz oldukları saptanmıştır. Fiziksel koşullara ilişkin sorunlar laboratuvar ve atölye eksikliği, sınıfların eski ve bakımsız olması, ders materyal eksiklikleri dikkat çekici bulgulardandır. Mali duruma ilişkin yaşanan sorunlarla ilgili olarak milli eğitimden gelen ödeneğin az olması ve parasal kaynakların yetersiz olması öne çıkan bulgulardandır. Üst yönetime ilişkin sorunlarda, yazı ve evrak işleriyle uğraşma, milli eğitimden kaynaklı habersiz seminer sorunu ve il-ilçe milli eğitim müdürlüğü arasındaki iletişim kopukluğu ön plana çıkan bulgular olarak saptanmıştır. ANAHTAR SÖZCÜKLER: Meslek lisesi, Olgubilim Çalışması, Yönetsel Sorunlar