Yönetsel düzenek kavramı bağlamında Türkiye'de yükseköğretimin dönüşümü

Yükseköğretim üzerine olan düşüncenin tarihsel olarak çok uzun bir geçmişi vardır. Bununla beraber müstakil bir disiplin olarak yükseköğretim araştırmaları alanı İkinci Dünya Savaşı sonrası itibariyle politika (policy) temelli bir anlayışla şekillenmiştir. Yükseköğretim araştırmaları alanına teorik ve pratik bir katkı yapmak amacıyla alanı geçtiğimiz yüzyılın en önemli düşünürlerinden biri olan Michel Foucault'nun yöntem ve kavramları aracılığıyla ele almak işlevsel görünmektedir. Bu çalışmanın amacı Foucault'nun tarihsel yöntemi ve söylem analizi ile yönetsel düzenek (dispositif) kavramı çerçevesinde, özne, bilgi, direniş ve iktidar ilişkileri gibi diğer önemli kavramlarının yükseköğretim araştırmaları alanında nasıl kullanılabileceğini araştırmaktır. Yönetsel düzeneğin unsurları olarak ise söylemler, kurumlar, idari kararlar ve direnişler vurgulanmakta ve bunlar arasındaki ilişkinin niteliğine odaklanılmaktadır. Tez Çalışması, bahsedilen kuramsal ve kavramsal çerçeve kapsamında Türkiye'nin yükseköğretiminde 1980 sonrası dönemdeki dönüşümleri odağına almaktadır. Çalışmanın ilk bölümünde yükseköğretim araştırmaları alanına yönelik literatüre odaklanılmakta, Foucault'nun yöntemi ve kavramları üzerinde durulmakta ve yükseköğretim alanında nasıl kullanılabileceği üzerinden bir değerlendirmede bulunulmaktadır. Çalışmanın ikinci bölümünde ise ilk bölümde oluşturulan literatüre bağlı kalarak, Türkiye'de 1980 sonrası dönemde yükseköğretimin dönüşümü yönetsel düzenekler olarak ele alınmaktadır. Bu bağlamda 1980 sonrası yükseköğretim yönetsel düzeneği, 28 Şubat Milli Güvenlik Kurulu (MGK) kararları sonrası yükseköğretim yönetsel düzeneği, AK Parti siyasal iktidarları döneminde yükseköğretim ve yönetsel düzeneği olarak üç farklı dönemselleştirmeyle konu ele alınmaktadır. Tez çalışması Foucaultcu perspektifle yükseköğretim araştırmaları alanını ele alması ve bunu Türkiye özelinde tartışması bağlamında önemlidir. Bununla beraber bu tez çalışması hem yükseköğretim alanında yapılacak diğer çalışmalara hem de farklı çalışma alanlarında Foucaultcu yöntemle yapılacak yeni araştırmalara alan açması sebebiyle de önem arz etmektedir.