Yozgat ili Etnoğrafya Müzesindeki (Nizamoğlu Konağı) el yazması eserlerin incelenmesi

ÖZET Türklerin İslamiyet'le birlikte yazılarım da kabul etmeleriyle başlayan Türk hat sanatı yazının ne denli büyük bir sanat aracı olabileceğinin en büyük göstergesidir. Türk hattatlar zaman içerisinde bu yazı şeklini çok ileri boyutlarda geliştirerek yeni türlerinde oluşmasını sağlamışlardır. Bu sanatın estetik kurallarım hiçbir zaman ihlâl etmeden, son derece titizlikle ve sabırla çalışmışlardır. Sonraki öğrencilerine de aynı titizliği ve sabrı aktararak günümüze kadar gelmesini sağlamışlardır. Yazıların güzelliğinin yanında bu yazılarda bir çok güzel mesajda insanlara aktarılmıştır. Bir çok hattat ise üstün yetenekleriyle kendi ekollerini oluşturmuştur. Geçmişte Medresetü'l Hattatin isimli hattat okulunda verilen bu eğitim günümüzde ise sınırlı sayıdaki bazı üniversitelerde ve özel kuruluşlarda verilmeye devam etmektedir. Geçmiş dönemlere ait bir çok eser zamanla kaybolup gitmiş, bazıları ise son derece tahrip olmuştur. Bu nedenle günümüze ulaşan eserlerin titizlikle korunması gerekmektedir. Bu ise bu çalışmaların bir sanat eseri olduğunu farkına varmakla ve bizim olduğunu kavrayarak sahip çıkmakla mümkündür. Yapılan araştırmada Türk İslam Hat sanatının tarihi gelişimi tüm ayrıntılarıyla İncelenmiş ve uygulanan yazı çeşitleri, kullanılan araçlar, iyi bir yazının nitelikleriyle; Türklerin bu sanatın eğitimindeki katkıları, nasıl bir yöntem izledikleri, ünlü ustaların biyografileri, o dönemlere ait hat eğitim kitaplarından örneklerle anlatılmıştır. Günümüz hat eğitimi çalışmalarını incelediğimizde ise çoğunlukla karşımıza üniversitelerin güzel sanatlar fakülteleri çıkmaktadır. Tespit edilen üniversiteler ise şunlardır: Gazi Üniversitesi, Atatürk Üniversitesi,Yüzüncü Yıl Üniversitesi, Marmara Üniversitesi, Sakarya Üniversitesi, Süleyman Demirel Üniversitesi, Selçuk Üniversitesi, Çanakkale 18 Mart Üniversitesi ve Mimar Sinan Üniversitesidir. Bu Üniversitelerin çoğunda 2. sınıftan itibaren seçilen branşlara göre hat eğitimiu verilmektedir. Gazi Üniversitesi Mesleki Eğitim Fakültesi ise bütün bu üniversiteler arasında öğretmenlik formasyonunun verildiği tek bölümdür. Bu nedenle her türlü bilgiden sorumlu tutulan öğrencilere her yarıyıl farklı bir müfredat verilmektedir. Bu yüzden branşlaşmaya gidilmemiştir. Araştırma yöresin de ayrıntılı olarak tanıtıldıktan sonra Yozgat Etnografya Müzesinde tespit edilen eserler katalog kısmında hazırlanan gözlem fişlerinde tek tek tanıtılmıştır. 19 adet eserin 8 adeti Ankara Etnografya Müzesinden, 2 adeti Müzeler Genel Müdürlüğünden gelmiştir. 5 adetini müze satın almış, 2 adeti yörede bulunmuş, 1 adeti ise hediye edilmiştir. 10 adetinin yapılış tarihi ve hattatların isimleri belirtilmemiştir. Ebatları ise 45X41 cm ile 130x190 cm arasında değişmektedir. Çalışmaların 12 adeti kağıda, 5 adeti camaltına, 2 adeti de kumaş üzerine uygulanmıştır. Kullanılan yazım teknikleri ise 12 adeti Sülüs, 3 adeti Celi Sülüs, 1 adet Talik, 1 adeti Müsenna Talik, 1 adeti kırma Nesih tekniği ile yazılmıştır. Süsleme kompozisyonlarında en fazla bitkisel bezemeler daha sonra ise sembolik, geometrik ve anlam yüklü bezemeler kullanılmıştır. Yazılarda en fazla siyah renk, süslemelerde ise yeşil, san, altın yaldız, mavi, beyaz, pembe, kırmızı, bordo, gri, turuncu ve turkuaz renkleri kullanılmıştır. Araştırma sonuç ve öneriler bölümü ile tamamlanmıştır. Bu kısımda ise araştırmanın sonucunda elde edilen bilgiler tekrar değerlendirilerek bu sanatın devamlılığını sağlamak amacıyla çeşitli önerilerde bulunulmuştur.