Yüksek performans kriterlerinin aile ve kurumsal işletmeler açısından incelenmesi: TR81 örneği

Kurumsal şirketlerin, aile şirketlerine göre daha sürdürülebilir faaliyet gösterdikleri kabul edilir. Bu durumun nedenlerinin araştırılması, zayıf noktalarının tespiti ve çözüm önerilerinin yapılması gerek şirketler gerekse akademik açıdan önemlidir. İlgili literatürden elde edilen veriler doğrultusunda işletmelerde farklılıkların yaşam tecrübelerine, çalışma şartlarına, yöneticilere, sonuca etkisinin anlaşılabilmesi için tecrübe edilmiş deneyimler analiz edilebilmektedir. De Waal (2009)'un geliştirdiği yüksek performanslı organizasyon (High Performance Organization-HPO) temelinde şirketlerin performans değerlendirme ölçeği ilgili literatürde önemli yere sahip olduğu gözlenebilmektedir. Çalışmamızın amacı, belirlenen kriterlere göre aile işletmeleri ile kurumsal işletmeler arasındaki farklılıkların yüksek performans kriterleri açısından ortaya konulması, bulguların karar verici ve araştırıcılara sunulmasıdır. Bu amacı gerçekleştirmek için, TR81 bölgesine dâhil olan Zonguldak, Bartın ve Karabük'te faaliyet gösteren 284 işletmeye HPO ölçeğiyle anket uygulaması yapılmıştır. Bu anket verileri kullanılarak şirket performansları istatistiksel testler ile analiz edilip değerlendirilmiştir. Analiz bulgularına göre, beş boyuttaki 25 konuda aile ve kurumsal işletmeler arasında görüş farklılığı gözlenmiştir. Kurumsal işletmeler 23 konuda aile işletmelerinden daha yüksek skor almıştır. Boyutlar açısından değerlendirmede, "Açıklık ve Oryantasyon", "Yönetim Kalitesi" ile "Çalışan Kalitesi" boyutları ile konularına genel ve baskın şekilde kurumsal işletmelerin daha önem verdiği gözlenmiştir. "Süreklilik-Gelişme" ile "Uzun Dönemli Planlama" boyutlarına ise kurumsal işletmelerin daha önem verme eğiliminde olduğu söylenebilir. Böylece, kurumsal işletmelerin HPO ölçeğine göre performansı daha yüksek şekilde faaliyet gösterdiği ifade edilebilir. Aile işletmeleri, özellikle bu çalışmada listelenen ve zayıf oldukları konularda kendilerini geliştirmeli veya kurumsal bir yapıya bürünmeleri gerekliğine karar verilmiştir.