Yüksek sıcaklık şoku uygulamalarının doğal çam türlerinin (Pinus sp.) tohum özelliklerine etkisi

Bu çalısmada; Türkiye'de genis yayılıs gösteren Anadolu karaçamı (Pinus nigra Arnold. subsp. pallasiana (Lamb.) Holmobe), sarıçam (Pinus sylvestris L. var . hamata (Steven) Fomin. ) ve kızılçam (Pinus brutia Ten.) türlerinin tohum ve dolayısıyla gençlestirmeleri üzerine yangınlar sonrası olusan yüksek sıcaklıkların etkisi belirlenmistir. Deneme kapsamında kullanılan dogal türlere, sistematik botanik açıdan yakın türlerdeki sıcaklık soku ve süreleri uygulamaları baz alınarak toplam 5 farklı sıcaklık soku [kontrol (sıcaklık soku uygulanmamıs tohum), 80, 100, 120 ve 140 oC ] ve 5 degisik maruz kalma süresi (1, 3, 5, 7 ve 9 dakika) tatbik edilmistir. Çalısma kapsamında kullanılan üç türün çimlenme yüzdeleri üzerine sıcaklık soku, sıcaklık uygulama süresi ve her iki faktörün birlikte etkisi istatistiki olarak önemli bulunmustur. Ayrıca, gerek çimlendirme dolabı gerekse fidanlık kosullarında yürütülen denemelerde; sarıçam ve Anadolu karaçamı tohumlarına uygulanan tüm sıcaklık soklarında, kontrole göre diger islemlerde çimlenme yüzdesi düserken, kızılçam v tohumlarında 80 oC'lik sıcaklık soku uygulaması tohumun çimlenmesi üzerinde tesvik edici rol oynamıstır. Üç çam türünde yapılan denemelerde 120 oC'nin üzeri ve 5 dk'dan daha uzun süreli sıcaklık uygulamalarının çimlenmeyi düsürdügü ve tohum canlılıgını yok edici etki yaptıgı belirlenmistir. Deneme kapsamında kullanılan aynı türün farklı orijinlerinden ve aynı orijinli tohumlara uygulanan farklı islemlerin önemli çimlenme varyasyonu göstermesi, yüksek sıcaklık soku ve süresi ile ilgili çalısmaların orijin ve genotip bazında daha ileri çalısmalara gereksinim gösterdigini ortaya koymaktadır. Diger bir ifadeyle, yüksek sıcaklık soku streslerine dayanıklılık gösteren populasyon ve genotiplerin belirlenmesi gerektigi sonucuna varılmıstır.