Zamana dayalı faaliyet tabanlı maliyetleme ile geleneksel maliyetleme sistemlerinin karşılaştırılması: konaklama işletmelerinde bir uygulama

Stratejik maliyet yönetimi, yöneticilerin maliyetler ile ilgili alacağı stratejik kararları ifade eden bir süreçtir. Bu süreç içinde yeni ve farklı maliyet bilgisi ihtiyacı, geleneksel maliyet yönetimi ölçümleme teknikleriyle (hacim temelli maliyetleme) karşılanamadığı için faaliyet temelli maliyetleme (FTM) tekniği gibi stratejik maliyet yönetimi ölçümleme teknikleri geliştirilmiştir. Bu çalışmanın amacı geleneksel maliyet yönetimi ölçümleme tekniği ile zamana dayalı FTM tekniğini, bir konaklama işletmesinin maliyet verileri üzerinden karşılaştırmak ve zamana dayalı FTM tekniğini konaklama işletmeleri açısından değerlendirmektir. Bu amaç doğrultusunda, geleneksel maliyetleme tekniği olarak da bilinen hacim bazlı maliyetleme tekniği ile stratejik maliyet tekniklerinden biri olan zamana dayalı FTM, Datça'da faaliyet gösteren tatil köyü konseptindeki X Konaklama İşletmesinin 2014 yaz sezonu maliyet verilerine, bölüm ve departman bazında uygulanmıştır. Her iki tekniğin uygulanmasından çeşitli maliyet bilgileri elde edilmiş, yorumlanmış ve karşılaştırılmıştır. Çalışma ile zamana dayalı FTM tekniğinin konaklama işletmelerine nasıl uygulanacağına ilişkin çeşitli formüller üretilmiş ve konaklama işletmesi yöneticisine stratejik yönetim uygulamalarında kullanılmak üzere yeni ve farklı maliyet bilgileri sunulmuştur. Çalışmada; geleneksel maliyetleme tekniğine göre misafir başına ölçümlenmiş birim maliyet bilgisi 52,493 TL iken, atıl kapasite maliyetini içeren zamana dayalı faaliyet tabanlı maliyetleme tekniğine göre 55,292 TL'lik yeni bir maliyet bilgisi elde edilmiştir. Nitel araştırma özelliğinde olan bu çalışmada; maliyet ve yönetim muhasebesi alanlarındaki çalışmalarda yeni geliştirilen teori, yöntem ve tekniklerin uygulanmasında sıkça başvurulan örnek olay yöntemi kullanılmıştır. Çalışmada katılımsız gözlem, görüşme ve işletmenin muhasebe kayıtlarından hareketle hazır bilgi veri toplama yöntemi olarak kullanılmıştır.